بررسی حقوق اتباع بیگانه-از تملک تا اشتغال

با گسترش روابط در دنیای امروز، مردم به دلایل مختلف به کشورهای دیگر مسافرت می کنند. عده ای برای کار، برخی برای تحصیل و بعضی هم برای تفریح. یکی از سوالاتی که مطرح می شود این است که بیگانگان وقتی وارد کشور ما می شوند از چه حقوقی برخوردارند؟ از این رو، در رابطه با حق تملک و اشتغال اتباع بیگانه در ایران، با دکتر بهشید ارفع نیا، عضو هیئت علمی دانشگاه گفت و گو کردیم که در ادامه می‌خوانید:

اتباع بیگانه تحت شرایطی حق تملک اموال غیرمنقول را دارند
دکتر مهشید ارفع نیا با بیان اینکه تصور اغلب مردم بر این است که بیگانگان در ایران حق تملک اموال غیرمنقول ندارند، گفت: به موجب آیین نامه استملاک اتباع خارجی مصوب ۲۵/۵/۱۳۲۸ ، بیگانگان مقیم ایران می توانند تحت شرایطی در ایران مال غیرمنقول داشته باشند. وی افزود: مقیم بودن یکی از این شرایط است و منظور از استملاک باید سه موضوعی باشد که قانون پیش بینی کرده و آن شامل سکونت، کسب و اشتغال به صنعت می شود.این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به شرایط استملاک اتباع بیگانه در ایران، خاطرنشان کرد: این تملک نباید در نقاط مرزی باشد چراکه در این نقاط خطر تجزیه کشور وجود دارد. به همین دلیل در آیین نامه استملاک این شرط ذکر شده است. وی افزود: متراژ ملک مورد تملک باید به نسبت منظوری باشد که از استملاک دارند؛ بیگانه نمی تواند در ایران باغ بخرد اما به عنوان سکونت می تواند ملکی را خریداری کند. این سکونت نیز باید محدود به تعداد افراد خانواده یا وضعیت اجتماعی، مالی و نوع کسب و کار و صنعتی که به منظور آن استملاک کرده است، باشد.این عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری مرکز با اشاره به این که تقاضای بیگانه نباید با مقررات عهدنامه ای ایران مخالف باشد، اذعان داشت: تقاضای این افراد نباید همچنین با قوانین ایران و انتظامات عمومی منافاتی داشته باشد و اگر بیگانه برای کار، قصد تملک داشته باشد، باید اجازه کار یعنی پروانه اشتغال هم داشته باشد. وی ادامه داد: بیگانه باید تقاضای خود را نزد وزارت امور خارجه تقدیم کند تا مورد بررسی قرارگیرد. وزارت خارجه می تواند این تقاضا را رد یا قبول کند. اگر لازم باشد وزارت خارجه از ریاست جمهوری کسب اجازه می کند و موضوع را به اداره کل ثبت نیز اعلام می کند.این حقوقدان خاطرنشان کرد: برای بیگانگان غیر مقیم، تصویب نامه استملاک اتباع خارجه مصوب ۱۳/۷/ ۱۳۴۹ به دولت اجازه می دهد تا با موافقت کمیسیون خاصی که پیش بینی می کند و از وزارتخانه های کشور، دادگستری و امور خارجه تشکیل می شود، به کسانی که پروانه کار ندارند، اجازه بدهد برای سیاحت مسافرت های فصلی داشته باشند. این مقرره بیشتر برای کشورهای حاشیه خلیج فارس بوده است برای اینکه در فصول گرم به ایران بیایند.وی افزود: از آنجا که این افراد مقیم ایران نیستند، فقط به آنها اجازه سکونت داده می شود. ارفع نیا با اشاره به اینکه در سال ۱۳۴۴ یک آیین نامه اجرایی تصویب گردید و در آن، شرایط شکلی مربوط به بیگانگان بیان شد، خاطرنشان کرد: طبق این آیین نامه این ها می توانند تقاضا را ظرف یک ماه با نظر شورای امنیت محل رسیدگی کنند و نتیجه را به ریاست جمهوری ارسال کنند و بعد از این، تقاضا در کمیسیون مذکور بررسی و تصویب نهایی با هیئت وزیران خواهد بود که تصمیمش قطعی است و ممکن است استملاک بیگانه را مورد پذیرش قراردهند.

اشتغال بیگانگان
این مدرس دانشگاه با اشاره به حالت های مختلف حق اشتغال بیگانگان در ایران گفت: یک حالت این است که کسی در خارج از ایران تقاضای ویزا برای اشتغال کند. این تقاضا باید در کنسولگری ایران در کشور خارجی انجام شود. برای این کار باید در قسمت هایی که به نیروی خارجی نیاز وجود دارد و یا مشاغلی که می خواهند از خارجی ها استفاده کنند، از اتباع بیگانه استفاده شود. وی افزود : از قبل به کنسول گری ها اعلام می شود برای فلان کار با این مدرک تحصیلی یا با این مدت سابقه کار به خارجی نیاز داریم که جذب نیرو بر این اساس صورت می گیرد.ارفع نیا با اشاره به اینکه حالت دیگر اشتغال تبعه بیگانه به این صورت است که با ویزای کار می‌آید، گفت: چنین فردی حتما اقامت هم دارد چون بدون اجازه اقامت، نمی توان کار کرد.این مدرس دانشگاه با بیان اینکه یک خارجی که در ایران است می تواند از وزارت کار برای انجام شغلش پروانه کار بگیرد، گفت: در قانون کار ۳ شرط برای صدور پروانه کار آمده است: یکی اینکه بیگانه دارای اطلاعات و تخصص کافی برای اشتغال به کار مورد نظر باشد. دیگر اینکه در بین ایرانیان، متخصص به اندازه کافی وجود نداشته باشد و اگر هم داشته باشیم، آمادگی به انجام کار نداشته باشند. شرط دیگر این است که از تخصص بیگانه برای آموزش و جایگزینی بعدی ایرانی ها استفاده شود. که نه تنها نیاز فعلی برطرف شود، بلکه برای نیروهای کار آینده، زیر نظر او آموزش ببینند. در این صورت بعد از مدتی نیاز به نیروی خارجی نخواهیم داشت. این وکیل دادگستری در پایان خاطرنشان کرد:ماده ۱۲۲ قانون کار می گوید برای تبعه بیگانه ای که حداقل ۱۰ سال به طور مداوم اقامت داشته باشد، همچنین برای تبعه بیگانه ای که همسر ایرانی داشته باشد و برای کسی به صورت مهاجر از کشورهای بیگانه می آید و برای پناهندگان سیاسی اگر کارت معتبر مهاجرت داشته باشند، نیازی به رعایت شرایط برای گرفتن پروانه کار نیست.

بررسی حقوق اتباع بیگانه درگفت و گوی “حمایت” با دکتر بهشید ارفع نیا؛