مجازات‌های جایگزین کارآمدتر از حبس

بسیاری از پدر و مادر‌ها می‌دانند که تنبیه بدنی کودکان چه عواقب بدی دارد. تنبیه بدنی، آموزنده خشونت و از بین برنده اعتماد به‌نفس کودکان است؛ بر خشم و عصبانیت دامن می‌زند و بر جریان یادگیری تأثیر می‌گذارد و سرانجام، رابطه ی میان کودک و والدین را تیره و تار می‌کند. پس دانستنِ «آن‌چه نباید کرد» نخستین گام است.
جامعه، خانواده بزرگ ما است. همان‌‌گونه که برای حفظ نظم خانواده رعایت پاره‌ای ضوابط، الزامی‌است جامعه نیز برای نظم و پایداری، به قواعد و مقرراتی نیاز دارد و کوتاهی از این قواعد، فردِ خطاکار را شایسته تنبیه و مجازات می‌سازد. یکی از معمول‌ترین مجازات‌ها «حبس» یا همان زندان است. اندیشه‌های نو در زمینه جرم و مجازات بر این فرضیه استوار هستند که «زندان» به عنوان مجازات از بین برنده آزادی، باید آخرین و نهایی‌ترین راه‌حل در برخورد با بزه و رفتار مجرمانه باشد. حال‌ آنکه در اکثر جوامع از جمله ایران، زندان به عنوان مجازاتی معمول مورد استفاده قرار می‌گیرد غافل از آنکه اکنون دیدگاه جدیدی مبنی بر ضرورت به‌کارگیری «مجازات‌های جایگزین» یا نرم در عرصه حقوق کیفری به میان آمده و در برخی کشورها حتی به مرحله اجرا نیز رسیده‌است. در این خصوص باید یادآوری شود که مجازات‌های جایگزین، چندان هم «نرم» و «ملایم» نبوده و تحمل این دسته از مجازات‌ها گاه به مراتب از تحمل چند سال حبس دشوارتر است. از سوی دیگر، تحقیقات فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد مجازات‌های جایگزین در دوره کوتاهی که به‌کار رفته‌اند بسیار موفق‌تر از زندان عمل کرده‌اند. تأثیرات مثبت این روش نوین را به ویژه در توانمند ساختن و بازپروری فرد بزهکار برای اصلاح رفتار بزهکارانه خویش و بازگشت به جامعه می‌توان ملاحظه کرد. به‌طور کلی برای کاهش مشکلات ناشی از مجازات زندان و نیز «انسانی کردن» حقوق کیفری و نظام سزادهی روش‌های جایگزین مجازات در نظر گرفته شده که در ادامه به آنها اشاره می‌شود. حبس پاره‌وقت: این مجازات به محکوم اجازه می‌دهد که بتواند به کار یا تحصیل یا معالجه خود ادامه دهد. زمان حبس معمولا شب‌ها و یا خارج از زمانی است که محکوم به امور زندگی اجتماعی و خانوادگی خود مشغول است. حبس یا توقیف آخر هفته: این روش نیز تقریبا به صورت همان حبس پاره‌وقت است و محکوم فقط در آخر هفته زندانی می‌شود. حبس در خانه: محکوم نمی‌تواند از منزل خارج شود، مگر برای معالجه یا شرکت در عزاداری. شدت این مجازات بسته به نوع جرم فرق می‌کند. برای مثال ممکن است یک محکوم فقط موظف به حضور در ساعاتی خاص (مثلا شب) باشد، حال‌ آنکه محکوم دیگری فقط در موارد استثنایی حق خروج از خانه را خواهد داشت. معمولا برای محصلان امکان خروج به قصد تحصیل وجود دارد. همین‌طور برای بیماران، برای معالجه. اما برای جرایم سنگین، حضور در خانه الزامی‌است و آنها از طریق شبکه الکترونیکی و مخابراتی کنترل می‌شوند. در صورتی که بدون اجازه مقام رسمی‌از خانه خارج شوند مجازات زندان در انتظارشان خواهد بود. جریمه نقدی: این جریمه شامل پرداخت مقدار معینی پول توسط محکوم به حساب دولت است و نه به حساب بزه‌دیده. مزیت این مجازات این است که به جای آنکه دولت مبلغی را برای نگه‌داری زندانی خرج کند بزهکار مبلغی به دولت پرداخت می‌کند! خدمات سودمند برای همه (عام‌المنفعه) : در این مجازات جایگزین، محکوم موظف به انجام کاری برای دولت و جامعه می‌شود. برای مثال او باید ساعت‌هایی از روز را در یک کارگاه ریخته‌گری فعالیت کند. معمولا خدمات عام‌المنفعه براساس تجربه و مهارت فرد پیش‌بینی می‌شود. از جمله در ایران نیز قاضی دادگاه کودکان، یک نوجوان بزهکار را محکوم به ادامه تحصیل در رشته فنی و حرفه‌ای کرده بود. تعلیق مراقبتی: در این روش که از نخستین روش‌های جایگزین حبس بود، دادگاه حکم به زندان شخص می‌داد اما اجرای آن را به تعویق می‌انداخت. معمولا اگر فرد در تکرار جرم اصراری نمی‌کرد، حکم زندان او اجرا نمی‌شد.

حمایت:۸/۴/۱۳۹۱

برای عضویت در خبرنامه حقوقی و دریافت آخرین اطلاعات در اینباکس خود ایمیل تان را در بخش زیر وارد نمایید

پس از ثبت ایمیل می بایست به اینباکس خود مراجعه نموده و بر روی بخش مورد نظر در ایمیل ارسالی کلیک فرمایید تا ثبت نام شما تکمیل شود

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد