آنجا که قاضی مجبور می شود علم خود را مخفی کند

علم و شرافت و بی طرفی و وجدان از جمله صفاتی هستند که لازمه شغل قضاوت‏ است اما مسلما بدون دانستن علم حقوق نمیتوان به شغل قضاوت پرداخت و لو اینکه شخص از شریف ترین اشخاص باشد.

ولی چقدر تأثرانگیز بلکه وحشتناک است که قاضی در حین اجرای عدالت مجبور شود اندوخته علمی سالها زحمت خویش را در گورستان احتیاط و ترس از تهمت و افترای‏ دیگران دفن کند.

مواردی که قاضی اجبارا علم خود را فراموش میکند از جمله موارد ذیل است‏ که ضمن امثله ‏ای چند بیان می شود:

شخصی متهم است که زن بدون شوهری را با رضایت او بمنزل خود برده است‏ (در حالیکه متهم مدعی است او را شفاها عقد شرعی کرده است)ولی اهالی یک محل روی‏ تعصب اخلاقی یا تعصبات دیگر جریان را به دادسرا شکایت نموده ‏اند. در اینجا قاضی محقق‏ نمی تواند قرار مجرمیت متهم را به عنوان عمل منافی عفت صادر نماید.

زیرا عمل اصولا جرم نیست مگر به علت عدم ثبت واقعه ازدواج. ولی معمولا در عمل دیده شده است که قاضی از ترس اینکه مبادا در مظان این‏ تهمت قرار گیرد که به عقیده عوام به یک نفر بدکار ارفاق کرده است. لذا ناچار میشود به زحمت‏ عنوانی برای تعقیب جزائی متهم پیدا کند و برخلاف نظریه خود اقدام نماید و احتمالا متهم بیگانه محکوم شود.

مثال دیگر: زنی از دادگاه تقاضای طلاق نماید بعنوان اینکه شوهرش مشروب‏ الکی استعمال مینماید و دادگاه ناچار بنا به ملاحظات غیر قانونی احتمالا حکمی صادر نماید.

مثال دیگر: شخص سیّدی متهم است که بوسیله رمالی و دعانویسی ابتدا شروع‏ به کار کرده سپس بعنوان جادوگری مرتکب کلاهبرداری شده است ولی متأسفانه مجازات‏ او گاهی مخالف افکار عمومی یک محل است و ممکنست قاضی محقق ناچار شود قرار منع‏ تعقیب او را صادر نماید.

موارد فوق نظایر بسیار دارد این موضوع هم در ردیف سایر مشکلاتی است‏ که قضات کشور ما با آن روبرو هستند!

من قبل از تصدی شغل قضائی هیچگاه فکر نمیکردم که اظهارنظر قضائی هم‏ که از وظائف مسلم قاضی است، محدود به حدودی است. وقتی در بعضی موارد قاضی ناچار میشود برخلاف علم حقوق و برخلاف نظریه قطعی و مسلم خود قرار یا حکمی صادر نماید و مدتها از اینکه نظریه اصلی و علم حقیقی خود را مخفی کرده است متأثر و اندوهناک باشد.

قانون فقط برای مجازات مجرم یا حل و فصل دعاوی نیست بلکه مردم را بسوی‏ واقعیت زندگی رهبری میکند و بآنها علم و ادب میآموزد بنابراین هیچ قانونی نباید تحت‏ تأثیر افکار خرافاتی عوام قرار گیرد.

نویسنده : محمد رضا علومی ( بازپرس بابل )

« مجله کانون وکلای مرکز »مرداد و شهریور و مهر و آبان ۱۳۴۰ – شماره ۷۷ »

برای عضویت در خبرنامه حقوقی و دریافت آخرین اطلاعات در اینباکس خود ایمیل تان را در بخش زیر وارد نمایید

پس از ثبت ایمیل می بایست به اینباکس خود مراجعه نموده و بر روی بخش مورد نظر در ایمیل ارسالی کلیک فرمایید تا ثبت نام شما تکمیل شود

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد