سایت حقوقی وکیل محمد مقصود وکیل محمد مقصود ؛ وکالت و مشاوره در امور حقوقی
اجرایی نشدن قوانین و مقررات مربوط به مواد دخانی توسط دولت این روزها نقل محافل حقوقی شده است؛
طرحی برای درج تصاویر هشدار دهنده بر روی پاکتهای سیگار به تصویب رسید اما با وجودی که باید این طرح از پایان مهرماه عملیاتی میشد اما متولیان این امر یعنی وزارت بهداشت و وزارت صنایع کمکاری کردهاند تا مجددا این خلف وعده قانونی موضوع کمیسیون بهداشت و درمان قرار گیرد. به عقیده برخی نمایندگان، سودجویان مانع اجرایی شدن آن شدهاند.
تصویب آییننامه قانون مبارزه با دخانیات، تصویب طرح چاپ تصاویر هشدار دهنده بر روی پاکتهای سیگار و همچنین قانون افزایش سالانه قیمت دخانیات به میزان ۱۰ درصد از آن دسته قوانینی است که در چند سال اخیر برای مبارزه با دخانیات در کشور وضع شده است اما در مقابل، مجریان این قانون آنقدر کوتاهی کردهاند و آنقدر با سلیقه خود قانون را تغییر دادهاند که این شایبه
پیش آید که مجریان قانون خود سودبرندگان از استعمال دخانیات در کشورند. پس از اجرایی نشدن قانون جمعآوری قلیانها از قهوهخانهها این بار نوبت به اجرا نشدن درج تصاویر هشداردهنده بر روی پاکتهای سیگار رسیده است. طرحی که طبق قانون باید از پایان مهرماه اجرایی میشد و حالا با گذشت دوماه و اندی از آن به اجرا در نیامده است. در این گزارش سعی شده تا از نمایندگان قانونگذار در مجلس شورای اسلامی در اینباره سوالاتی پرسیده و علت بهاجرا در نیامدن این قانون ریشهیابی شود.
ریشه استعمال دخانیات
ریشه استعمال دخانیات در جوامع میتواند هر چیزی باشد، اما بیشترین مورد بر هم خوردن تعادل زندگی است، یعنی انسانها یا به دلیل فقر بیش از حد و یا به دلیل رفاهی بیقید و شرط به این نوع تفریح ناسالم روی میآورند.
در اغلب کشورها برای از بین بردن و کاهش استعمال سیگار و مواد دخانی قوانینی وضع شده است که در کنار فرهنگسازی میتواند به کاهش این امر بپردازد برای مثال در بسیاری از کشورهای اروپایی استعمال دخانیات و سیگار در اماکن عمومی ممنوع است. یا اینکه در اغلب کشورها فروش دخانیات را محدود به سن کرد ه اند.در ایران نیز قوانینی در این زمینه وجود دارد، مثلا در آییننامه اجرایی قانون مبارزه با دخانیات استعمال دخانیات و سیگار در اماکن عمومی ممنوع شد و یا برای فروش سیگار محدوده سنی قایل شدند. اما علت عمده در عدم توفیق کشور در کاهش استعمال دخانیات، عدم اجرای قانون است. با وجود قوانین متعدد که در قوه قانونگذاری به تصویب رسیده و با وجود رای صریح فقها به مکروهیت استعمال دخانیات و تکالیف دینی و مسئولیتی که انسان در قبال حفظ سلامتی خود طبق دین اسلام دارد، اما باز هم استعمال دخانیات روز به روز گسترده می شود و سن آن روز به روز کاهش مییابد. این روند به شیوهای افزایش یافته که حتی دانشآموزان را نیز درگیر کرده است اما چرا؟
بیشترین عامل فقر فرهنگی جامعه است و در کنار آن عدم تلاش مسئولان برای آگاهسازی و بالا بردن فرهنگ عامه مردم. بر این اساس کمترین کاری که قرار بود وفق قانون پیگیری شود درج تصاویر هشداردهنده بر روی پاکتهای سیگار بود که آن هم با وجود گذشت یکماه از الزام، در اجرا هنوز توفیقی کسب نکرده است. حال باید دید چرا این قانون مفید که میتواند گوشهای از مشکلات افزایش استعمال دخانیات را با آگاهی به برخی افراد حل کند به اجرا در نمیآید؟!
شرکت دخانیات پیشقدم شود
نمایندگان کمیسیون بهداشت که تقریبا همه آنها متعجب از رفتار مجریان در اجرای طرح مبارزه با مواد دخانی هستند درباره کارشکنی در این زمینه معتقدند که به دلیل قطع شدن سود عدهای این روند با کندی دنبال میشود.
در این بین یکی از نمایندگان کمیسیون بهداشت معتقد است که شرکت دخانیات برای این اقدام باید پیشقدم شود و خود اقدامی برای آگاهی مردم در زمینه مضرات سیگار انجام دهد. در عین حال این شرکت میتواند نیکوتین موجود در سیگار را کاهش دهد.محمد جواد نظریمهر میگوید: در کنار این که باید به قانون عمل شود اما برای آگاه کردن بیشتر مردم با مضرات سیگار بهتر است که در کنار چاپ تصاویر هشدار روی پاکتهای سیگار رسانهها خصوصا رسانه ملی به بالابردن آگاهی مردم کمک کنند.وی ادامه میدهد: البته چاپ تصاویر هشداردهنده بر روی پاکت سیگار داخلی باعث میشود که مصرف کننده را به سمت سیگارهای خارجی و قاچاق سوق دهد. بر همین اساس برای رفع کامل مشکل گشترش استعمال دخانیات از جمله سیگار در جامعه باید کاری اساسی و کارشناسانه انجام داد.نظریمهر درباره راهحل پیشنهادی خود برای مبارزه با دخانیات به صورت جدیتر میگوید که با بررسی مشکلات جوانان و مرتفع کردن مشکلاتی نظیر بیکاری و ساخت ورزشگاهها و میدان ورزشی میتوان به صورت ریشهای با این مشکل برخورد کرد، البته او معتقد است که در کنار همه ی اینها فرهنگسازی و بالابردن آگاهی جامعه درباره مضرات سیگار بیشترین نقش را در کاهش مصرف این ماده دخانی دارد.نظریمهر خاطرنشان میکند: در زمینه ی مبارزه با استعمال دخانیات و سیگار و حتی مواد مخدر آموزش و پرورش هم باید ایفای نقش کند و با آموزش دانشآموزان در بالابردن سطح آگاهی جامعه کوشا باشد زیرا متاسفانه سن مصرف این مواد به سنین دانشآموزی نیز رسیده است.
قانونشکنی شرکتهای دخانیات
اما در این ارتباط یکی دیگر از نمایندگان مجلس نیز اظهارات قابل تاملی را مطرح میکند. رییس فراکسیون مبارزه با دخانیات مجلس، با بیان این که وزارتخانههای مربوط به با مبارزه با دخانیات اراده محکمی برای اجرای تصاویر هشداردهنده بر روی دخانیات ندارند، میگوید: موضوع چاپ نشدن تصاویر هشداردهنده در کمیسیون بهداشت و درمان مطرح شده است و این کمیسیون با تمام توان برای اجرای این طرح مهم تلاش میکند.اکبر رنجبرزاده با بیان این که تصاویر هشداردهنده دخانیات برای چاپ شدن از لحاظ قانونی نیاز به تایید و تصویب ستاد کشوری مبارزه با دخانیات دارد، ادامه میدهد: بعد از تصویب، وزارت صنعت، معدن و تجارت، مسئول پیگیر چاپ این تصاویر میشود.وی با تاکید بر این که قرار تا پایان مهر ماه ۹۰، چهار تصویر جدید هشداردهنده به شرکتهای دخانیات ابلاغ شود، میگوید که متاسفانه این ابلاغیه تاکنون اجرایی نشده است و کسی مسئولیت آن را برعهده نمیگیرد. در این بین وزارتخانههای بهداشت و صنعت، معدن و تجارت اراده محکمی برای اجرای تصاویر هشداردهنده دخانیات ندارند که این موضوع تنها سهلانگاری و نگرش ساده این وزارتخانهها را میرساند.چاپ نشدن تصاویر هشداردهنده از سوی شرکتهای دخانیات خلاف قانون است. نایب رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با بیان این جمله میگوید که قوه مجریه و مقننه باید اجرای این طرحها را پیگیری کنند.او معتقد است که بهعلت در خطر افتادن منافع مالی شرکتهای دخانیات، افراد مجری این قانون از چاپ تصاویر هشداردهنده ناراضی بوده اند و مقاومت نشان میدهند.
لزوم نگاه یکسان به تهاجم فرهنگی و استعمال سیگار
این بار عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با شرح قوانین موجود در باره ی با مبارزه با دخانیات از جمله سیگار صحبتهای خود را آغاز میکند. سیامک مرهصدق میگوید: قانون مبارزه با دخانیات هرگونه تبلیغ، فروش مواد دخانی در فروشگاههای خاص، فروش این مواد به افراد زیر ۱۸ سال، مصرف و فروش در اماکن عمومی، نمایش در سیما و سینما و همچنین نداشتن هشدار روی بستههای سیگار را منع کرده است. بر همین اساس این قوانین گواه این مسالهاست که برای مبارزه با دخانیات مشکل قانونی نداریم.وی با اشاره به این نکته که نباید به دکههای روزنامهفروشی هم اجازه فروش سیگار داده بشود، میگوید: متاسفانه دیده شده که در برخی هتلهای پایتخت سیگار برگ به مشتریان داده میشود که این موضوع هم باید رسیدگی شود زیرا خلاف قانون است.مرهصدق با اشاره به اینکه زیان افزایش مستعملان سیگار بسیار بیشتر از سودی است که ممکن است از فروش دخانیات عاید عدهای شود، معتقد است که نیاز به افزایش آگاهی عمومی در جامعه و فرهنگسازی مبارزه با این ماده خطرناک ضروری است و در این راه باید طبق طرح مصوب در اولین گام درج تصاویر هشدار بر روی پاکتهای سیگار ادامه یابد.وی با اشاره به اینکه کشور چین بزرگترین مصرفکننده سیگار جهان است، میگوید: سیگار علاوه بر اینکه یک ماده اعتیادآور است دریچه ی ورود به مفاسد اخلاقی و البته اجتماعی است و در عین حال رفتاری غیرقانونی است.مرهصدق این را هم میگوید که مبارزه با سیگار به تنهایی توسط دولت امکانپذیر نیست، او خاطرنشان میکند: وزارت بهداشت و همچنین اداره دخانیات مسئول مستقیم مبارزه با گسترش استعمال مواد دخانی از جمله سیگار هستند، در عین حال مبارزه با این اقدام نیازمند عزم ملی و هماهنگی دستگاههای اجرایی است.
ضرورت درج هشدار
وجود تصاویر هشدار دهنده در زمینه استفاده از مواد دخانی موجب میشود که استعمال سیگار کمتر شود. این جمله را عبدالعزیز جمشیدزهی یکی دیگر از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی می گوید و ادامه میدهد: چه حالا که قانون برای درج تصویر وجود دارد و چه قانونی وجود نداشته باشد، درج تصاویر هشداردهنده بر روی پاکت سیگار امری است ضروری که مانع از استعمال دخانیات توسط کمسن و سالها میشود.وی با اشاره به این نکته که سرطان ریه و سرطان کلیه و همچنین بیماریهای لاعلاجی از این قبیل ارمغان استعمال دخانیات خواهد بود که تنها با کار فرهنگی و اجرای درست قانون میتوان از آن ممانعت به عمل آورد، ادامه میدهد: حذف تصاویر هشدار از روی پاکتهای سیگار قانونی نیست و کمکاران در این زمینه باید پاسخگو باشند.جمشیدزهی با اشاره به این نکته که تقریبا تمامی کشورهای دنیا با افزایش استعمال دخانیات و سیگار در بین عموم مردم در جامعه مبارزه میکنند که یکی از این کشورها ترکیه است، در این باره خاطرنشان میکند: در ترکیه هیچگاه در فیلمهای سینمایی و تلویزیونیشان از سیگار استفاده نمی کنند و توانستهاند با افزایش آگاهی مردم و همچنین قوانینی سخت جلوی گسترش این امر را بگیرند.وی میگوید که اما متاسفانه عدهای سودجو نمیگذارند قوانین به درستی اجرا و مبارزه گستردهای درزمینه ی استعمال این ماده خطرناک و مضر که در کنار آسیب فردی آسیب اجتماعی و جمعی را نیز برای اطرافیان افراد، در پی دارد ، به خوبی انجام شود. این در حالی است که ضررهایی که جامعه با گسترش استعمال دخانیات و سیگار متقبل میشود بسیار زیاد خواهد بود. زیرا در کنار از دست دادن نیرو و سرمایه انسانی باید هزینههای درمان و داروی مبتلا شدن افراد به بیماریهای سخت را نیز متقبل شود.با توجه به قوانینی که نمایندگان در خانه ملت از آن نام بردند میتوان نتیجه گرفت که در زمینه ی مبارزه با مواد دخانی و سیگار مشکل قانونی وجود ندارد. اما در عین حال با نگاهی به سابقه اجرای قوانین میتوان نتیجه گرفت که این قوانین تا کنون به معرض اجرا در نیامدهاند و یا کامل اجرایی نشدهاند. اما اینکه این اتفاقات آگاهانه صورت می گیرد و یا اینکه در پس مشکلات دیگر جامعه که از ضرورت بیشتری برخوردار است به دست فراموشی سپرده شده اند نیز موردی است که مجریان باید به آن پاسخ قاطع دهند، اما در این بین آن چه مسلم است گسترش میل به استعمال دخانیات در جامعه به خصوص در بین جوانان است که اگر اقدامی ضربتی در مورد آن نشود شاید ضرری جبرانناپذیر به نیروی انسانی جوانی که میتواند بهترین سرمایه ی کشور و متضمن کننده آینده کشور باشد وارد شود. حال باید دید با این اوصاف عزمی جدی برای مبارزه با این پدیده و عمل به دستورات و قوانین مصوبی که چند سالی است اجرایی نشدهاند به وجود خواهد آمد یا کماکان باید منتظر نشست تا معجزهای رخ دهد.
حمایت:۷/۹/۱۳۹۰