لزوم برخورد جدی با سارقان بانک‌ها

سرقت از بانک و پاسخ مناسب کیفری به آن:در دیگر کشورها، مجازات سنگینی برای سرقت از بانک درنظر گرفته شده است. رویای یک شبه ثروتمند شدن، ممکن است هر فرد عادی را تبدیل به سارق بانک کند برای همین کشورها سعی می‌کنند مجازات این جرم را آنقدر سنگین‌ کنند، که مجرم با برآورد هزینه آن و از ترس مجازات، وسوسه این ثروت بادآورده را از سر بیرون کند. اما اقدامات پیش‌گیرانه و مجازات‌های سنگین، هنوز نتوانسته جلوی ارتکاب این جرم را بگیرد.

تازه‌ترین مورد سرقت از بانک، در اواخر مردادماه در کرمانشاه رخ داد که در آن تعدای از شهروندان کشته و زخمی شدند. در ۲۶ مردادماه، سارقان مسلح ساعت ۳۰/۹ صبح با حمله به یک خودروی پول‌رسان بانک سپه درخیابان سعدی کرمانشاه، چند تن از شهروندان را کشته و زخمی کردند. در جریان این حادثه، سه مرد سارق که صورت‌های خود را نپوشانده بودند، هنگام توقف ماشین حمل پول بانک، از فرصت استفاده کرده و درست زمانی که ماموران قصد جابه‌جایی صندوق‌های پول را داشتند، با شلیک به راننده، نگهبان و تحویل‌دار بانک و یکی از کارکنان وظیفه نیروی انتظامی، آنها را به قتل رسانده و پول‌ها را به سرقت برند.رییس پلیس آگاهی استان کردستان ۱۴ شهریور از دستگیری یکی از عاملان سرقت بانک سپه کرمانشاه که طی آن سه نفر از ماموران حمل پول و یکی از کارکنان وظیفه نیروی انتظامی به شهادت رسیده بودند خبر داد. ۲۶ مرداد در حادثه‌ای دیگر، سارقی که به صورت غیرقانونی و از طریق اینترنت اقدام به برداشت ۱۵میلیون ریال از حساب بانکی یک زن در مهاباد کرده بود دستگیر شد. خبر مربوط به سرقت بعدی از بانک، مربوط به شهرضا بود. ۷ شهریور، فرمانده انتظامی شهرضا در جریان بازداشت چند سارق متوجه شد که این باند سه نفره نقشه شوم سرقت از یک بانک، یک طلافروشی و یک پمپ بنزین دیگر را در سر داشتند که با دستگیری آنان نقشه‌های آنان نقش برآب شد. این اخبار تنها مربوط به هفته‌های گذشته بود. پول بادآورده سرقت بانک، همچنان مجرمان را وسوسه می‌کند به همین دلیل این موارد آخرین موارد سرقت بانک نخواهد بود.

دلایل وقوع جرم سرقت از بانک

جرم سرقت از بانک، معمولا با خشونت فراوان همراه است برای همین مجازات سنگینی را بدنبال دارد. باید دید چه چیز باعث می‌شود که مجرم به سیم آخر بزند و برای کسب پول، عواقب سنگین دستگیری را به جان بخرد؟ باید توجه داشت که مجازات سرقت از بانک حبس‌های طلانی مدت یا اعدام است بنابراین هزینه‌های ارتکاب جرم ئر آن بسیار بالاست اما در عمل می‌بینیم که برخی به امید ثروت یک‌شبه، دست به این نوع سرقت می‌زنند. باید دید دلیل آن چیست.

۱٫معمولا در بررسی زمینه‌های گرایش به سرقت از بانک، به نقش رسانه بخصوص تلویزیون در تشویق مجرم به ارتکاب این جرم اشاره می‌شود. نمایش فیلم‌ها و سریال‌های خارجی و داخلی با محوریت سرقت از بانک است یکی از عواملی است که وقتی در کنار دیگر عوامل قرار می‌گیرد منجر به ارتکاب این جرایم می‌شود. اگر چه در پایان این فیلم‌ها همواره این سارقان هستند که ناکام می‌مانند اما برخلاف مقصود اصلی که بازداشتن افراد از این جرایم است، پخش آنها منجر به آن می‌شود که جدیدترین روش‌ها و راهکارها به افرادی که پیش زمینه انجام این جرایم را دارند، آموزش داده شده و در واقع تلاش برای نمایش دادن امنیت به کاهش امنیت منجر می‌شود. البته رسانه تنها یکی از عوامل تاثیرگذار است. افراد زیادی به تماشای تلویزیون می‌نشینند اما همه آنها تحت تاثیر آن، دست به ارتکاب جرم نمی‌زنند بلکه از قبل باید زمینه‌های لازم در فرد مهیا باشد.

۲٫ دلیل دیگری که باعث وقوع این جرایم می‌شود. توجه ناکافی به نکات ایمنی است. معمولا افرادی که دست به سرقت مسلحانه می‌زنند پیش از انجام عملیات نهایی با کار کارشناسی به مکان‌یابی سوژه‌ها می‌پردازند و عواملی مانند خلوت بودن محیط، امکان گریز، امن بودن و دوری از ماموران، فقدان یا کمبود تجهیزات ایمنی و نگهبانان را در مراجعات متعدد به شعبه مورد نظرشان بررسی می‌کنند و با زمانبندی مناسب سرقت خود را انجام می دهند. با وجود بروز سرقت‌های متعدد همچنان شاهدیم که بسیاری بانک‌ها فاقد تجهیزات ایمنی مناسب و دوربین مداربسته هستند و در برخی شعب سرباز نگهبان مستقر نیست یا آموزش نگهبان کافی نبوده است. برای جلوگیری از وقوع این نوع جرم علاوه بر تجهیز ایمنی بانک‌ها، آموزش پرسنل بانک نیز موثر است. البته گاه رعایت تمام نکات ایمنی نیز نمی‌تواند مانع از وقوع جرم سرقت از بانک شود.

۳٫ بررسی پرونده‌های متعدد سرقت مسلحانه از بانک نشان از آن دارد که ریشه این جرم به مسائل اقتصادی بازمی‌گردد. معمولا زمانی که مشکلات اقتصادی در جوامع مختلف افزایش می‌یابد وقوع سرقت‌های مسلحانه از بانک‌ها به قصد به دست آوردن مقادیر زیاد پول در کوتاه‌ترین زمان ممکن زیاد می‌شود. به عبارتی، مجرم منافع حاصل از جرم را با هزینه‌هایی که در صورت دستگیری باید بپردازد مقایسه می‌کند. هر چه شرایط اقتصادی و فشار زندگی بیشتر باشد، فرد بیشتر تمایل به ریسک و اقدامات خطرناکی مثل سرقت از بانک می‌زند. البته در این مورد نیز باید تاکید کرد که مشکلات اقتصادی به تنهایی نمی‌تواند دلیل ارتکاب جرمی شود. چنان‌که برخی از مجرمان بانک‌ها اقدام به ارتکاب این جرم می‌کنند. حتی اگر مشکلات اقتصادی را در اولین تلاش برای سرقت از بانک موثر بدانیم، در تلاش‌های دوم و سوم نمی‌تواند این انگیزه را موثر دانست. به این نکته نیز باید اشاره کرد که در حقوق کشور ما انگیزه به هیچ وجه نمی‌تواند در جرم تاثیر داشته باشد و باعث تبرئه یک مجرم شود. تنها انگیزه شرافت‌مندانه در شرایط استثنایی می‌تواند باعث کاهش مجازات شود.

مجازات جرم

در کشور ما جرم مجزایی به نام سرقت از بانک وجود ندارد و بسته به اینکه با چه شرایطی همراه باشد، مجازات آن متفاوت است. اما به هر حال باید سرقت از بانک را از جرایمی بدانیم که نجازات سنگینی را بدنبال دارد.

در خصوص مجازات سرقت مسلحانه چنان‌چه اقدام سارقان از مصادیق محارب شناخته نشود قانونگذار برابر ماده ۶۵۲ قانون مجازات اسلامی حبس از سه ماه تا ۱۰ سال و شلاق تا ۷۴ ضربه را پیش‌بینی کرده است. ماده ۶۵۲ قانون مجازات اسلامی در این خصوص می‌گوید: هرگاه سرقت مقرون به آزار باشد و یا سارق مسلح باشد به حبس از سه ماه تا ده سال و شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم می‌شود و اگر حرجی نیز واقع شده باشد علاوه بر مجازات جرح به حداکثر مجازات مذکور در این ماده محکوم می گردد .

در این خصوص قانونی نیز در سال ۱۳۳۸ به تصویب رسیده است که بر اساس آن، هر گاه دو یا چند نفر با اجتماع و مواضعه قبلی به بانک‌ها یا صرافی‌ها یا جواهرفروشی‌ها و به طور کلی به هر محلی که در آن وجوه نقد یا‌اوراق بهادار یا سایر اشیای قیمتی معمولا وجود دارد به قصد سرقت و ربودن اموال مسلحانه حمله ببرند (‌هر چند یک نفر از آنها مسلح باشد) هر یک از‌مرتکبان در صورت وقوع سرقت یا ربودن مال به حبس ابد با اعمال شاقه و در صورت وقوع قتل اعدام محکوم خواهد شد و در صورتی که سرقت یا‌ ربودن مال یا قتل واقع نشده باشد هر گاه اداره مرتکبین در آن تاثیر نداشته مجازات هر یک از مرتکبان حبس موقت با اعمال شاقه از ۱۰ تا ۱۵ سال و ‌اگر اراده مرتکبان در آن تاثیر داشته مجازات آنان حبس مجرد از دو تا پنج سال خواهد بود. شدیدترین مجازات هنگامی بر مجرم اعمال خواهد شد که جرمی که او انجام داده است، شرایط محاربه را داشته باشد. هر کس که برای ایجاد رعب و هراس و سلب آزادی و امنیت مردم دست به اسلحه ببرد محارب و مفسد فی‌الارض می‌باشد. حد محاربه و افساد فی‌الارض یکی‌ از چهار چیز است‌:

۱- قتل

۲- آویختن به دار

۳- اول قطع دست راست و سپس پای چپ

۴- نفی بلد

پیشگیری از جرم سرقت از بانک

استفاده از ماموران انتظامی و سیستم های الکترونیکی بهترین راه پیشگیری از وقوع سرقت از بانک‌ها به شمار می‌آید. سرقت از بانک‌ها در ایران نسبت به سایر کشورها طی سال‌های گذشته کاهش چشمگیری یافته است. معاونت انتظامی استان‌های سراسر کشور با هماهنگی فرمانداران هر ساله از همه بانک‌های سراسر کشور بازدید کرده و در خصوص برطرف کردن نقاط ضعف آنها به مسوولان آنها تذکر می‌دهند. سپس نقاط ضعف بانک‌ها به استان‌ها و اداره کل مبارزه با سرقت نیروی انتظامی اعلام می‌شود و در کمیسیون‌های مبارزه با سرقت که در سطح عالی برگزار می‌شود، مطالب مطرح شده و از مسوولان بانک‌ها خواسته می‌شود که در این کمیسیون‌ها شرکت کرده و در رفع نقایص خود بکوشند. بالاتر بردن امنیت، دستگیری فوری و برخورد قاطع و اطلاع‌رسانی مناسب در این خصوص می‌تواند مانع از گرایش افراد به سمت ارتکاب چنین جرایمی شود ولی به هرحال میزان ارتکاب این جرم را صفر نخواهد رساند.

حمایت :۲۱/۶/۱۳۹۰