تلاش برای جبران خسارت مازاد بر دیه

دکتر محمد حسین میرجلیلی در گفت وگو با «حمایت»، با بیان اینکه پزشکی قانونی در خط مقدم برخورد با تقاضاهای مردم برای احتساب خسارات مازاد بر دیه است،می گوید: “در حال حاضر، در ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد، دیه اختصاص یافته از میزان خسارت بیشتر است، ولی زمانی که باب درخواست خسارات مازاد بر دیه باز شود، مردم نیز به حقوق خود آگاه خواهند شد و انتظار داریم این میزان بیشتر شود. گفت وگو با وی را در ادامه می خوانید.

مصادیق پزشکی خسارت مازاد بر دیه چیست؟
در کمیته مربوط به تعیین خسارات مزاد بر دیه، همکاران صحبت کردند که از نظر پزشکی، خسارات مازاد بر دیه می تواند شامل موارد هزینه های درمان و همچنین اقدامات درمانی و عوارضی که ناشی از اقدامات درمانی است باشد. بطور مثال، فردی که دچار خونریزی داخلی و پارگی روده شده، عمل جراحی شده و قسمتی از روده را به جدار شکم وصل می کنند و فرد مجبوراست مدت مدیدی، دفع را از این مرجع انجام دهد. این خسارت به روح و روان و آبروی او می زند ولی این خسارت نه در دیه دیده می شود، نه در ارش و خسارتی است که نوعا ناشی از اقدامات درمانی محسوب می شود.

مبانی تعیین این خسارات چیست؟ آیا روند درمان و عوارض بررسی می شود؟
ببینید، ما درواقع در بحث پزشکی قانونی، طرح سئوال و مشکل می کنیم و سعی می کنیم وارد مبانی نشویم. علاوه بر موارد اقدامات درمانی و عوارض آن، خسارات ناشی از محرومیت از شغل در طی دوران درمان نیز باید در خسارات مازاد بر دیه، محاسبه شود، بحث دیگر، خسارت ناشی از کاهش کارایی فرد است. به عنوان مثال، یک جراح اگر دچار شکستگی پا شود، نمی تواند جراحی کند. این محرومیت از شغل است و باید خسارت آن نیز جبران شود. یک بحث عام دیگر، کاهش کارایی شغلی و توانایی افراد بعد از حوادث و جراحات است. مانند این که یک نوازنده موسیقی، انگشتان خود را از دست بدهد. این فرد، تمام ممر درآمد خود را از دست داده و باید خساراتش محاسبه شود. علاوه بر اینها، به موضوع هزینه درمان و عوارض و خسارات ناشی از درمان نیز باید توجه کرد. به عنوان مثال چند عمل جراحی روی فرد مصدوم انجام می شود، او می گوید چند بار بیهوش شده ام، ۴ ماه نمی توانستم راه بروم و رنج و زجر اضافه داشته ام، اینها را نیز باید در نظر گرفت. شاید به دلیل گستردگی این موضوعات است که حدود ۵۰ درصد مقالات رسیده به سومین همایش طب و قضا، مربوط به این کمیته است.

نتیجه ای که در بحثهای اعضای کمیته عاید شد، چه بود؟
طی این همایش، جلسات متعددی برگزار شد، اغلب حقوقدانان و علما می گفتند قانون فعلی، هنوز ظرفیتهای زیادی برای جبران خسارات مازاد بر دیه دارد، استدلالها نیز بر مبنای آیین دادرسی و اصول فقهی است. این رویه را بسیاری از محاکم قبول دارند و برای همین، خسارات را از طریق طرح در دادگاه های دیگر مطالبه می کند و بسیاری از مراجع قضایی نیز این مساله را می پذیرند. ولی اختلاف نظرهایی نیز درباه میزان و روش درخواست و جبران این خسارات وجود دارد. این همایش نیز به دنبال این هست که زمینه های وحدت رویه را فراهم کند.

وضعیت کنونی مطالبه خسارات مازاد بر دیه چگونه است؟
در حقیقت، محاکم تا سال ۷۶ تقریبا خیلی کم، خسارات مازاد بر دیه را می پذیرفتند، از سال ۷۶ به بعد مشاهده شد دادگاه ها این درخواستها را می پذیرند، البته پذیرش درخواست، بستگی به شرایط اثبات ضرر نیز دارد، وقتی بحث دیه در میان است، ضایعه ممکن است از دیه، کمتر شود. این را دیگر کسی مطالبه نمی کند. مازاد دیه را فرد باید بتواند ثابت کند. در سابق، روش این طور بود که افراد می رفتند دادخواست می دادند و بعضا پذیرفته می شد. علت اختلاف نظر برای همین است. اما این که منتج به نتیجه می شود بستگی به نظر دادگاه دارد. یکی از علمای حاضر در همایش طب و قضا اظهارمی کند مطالبه این خسارات، خلاف شرع نیست، بسیاری از فقها نیز جواز شرعی داده اند و باید برای این که وحدت رویه ایجاد شود، مساله به حوزه های قانونگذاری برسد.

به نظر می رسد این مساله را باید دادگاه ها پیگیری کنند. چرا پزشکی قانونی وارد این موضوع شده؟
هر کسی در این قضیه سهمی دارد. ما از این نظر توجه می کنیم که در واقع پزشکی قانونی، خط اول برخورد با این مساله است. در دفاتر یا مراکز پزشکی قانونی، زمانی که همکاران، خسارت و ضایعات را می نویسند و نقایص را مشخص می کنند، فرد شاکی به دادگاه می‌رود و اعتراض می کند. پرونده به دادگاه می رود. با فرد که صحبت می کنیم، می گوید دیه ای که تعیین کرده اید خرج هزینه های درمان من نیز نشد. شما نوشته اید ۴ میلیون تومان، در حالی که خرج عمل من ۶ میلیون شده بود و چند ماه هم بیکار شدم و تا آخر عمرهم نمی توانم به درستی کار کنم. این درخواستها مبنای قانونی دارد و در رابطه با خسارات مازاد، پیشتر دادخواست جداگانه ای می دادند و تراکم در کارها پیش می آمد.

شیوع درخواست خسارات مازاد بر دیه در دادگاه ها به چه میزان است؟
این به طورعلمی بررسی تحقیقاتی نشده، یکی از مطالعات که در یکی از مراکز استانها انجام شده بود، نشان می داد دیات فعلی بیش از ۷۵ درصد شاکیان، خسارات را جبران می کند، در ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد، هزینه ها بیشتر از دیه می شود. همه خسارات دیدگان مازاد بر دیه، اعتراض نمی کنند. اگر باب باز شود، خیلی از مردم، مدعی می شوند و ممکن است میزان درخواست خسارات مازاد بر دیه بیش از میزان فعلی باشد. از سوی دیگر واقعیتی را باید بپذیریم، هم اکنون با بحث دیه با مقدار فعلی، مسایل و مشکلات اجتماعی زیادی وجود دارد و بسیاری از مردم، قادر به پرداخت دیه نیستند . نهادهای اجتماعی و حمایتی باید این مسایل را به دقت دنبال کنند. دستگاه های مسوول که دخیل در برخی از صدمات هستند، موظف شوند یا بتوانند در صندوقی که حکومت و دولت از بیت المال تشکیل می دهد، مشارکت کنند تا خسارات مازاد بر دیه، این چنین جبران و پرداخت شود.

حمایت :۱۱/۱۲/۱۳۹۰