میزان مدارا در میان وکـلاء

۱۶ نوامبر برابر با ۲۵ آبان روز جهانی مدارا بهانه ای شد تا حداقل برروی کاغذ واژگان زیبایی چون مدارا ، بردباری و شکیبایی نگاشته شده و یادآوری شوند .
ما وکلای دادگستری به دلیل شغل و موقعیت خویش عادت نموده ایم تا در اکثر مواقع نسبت به مشکلات جامعه واکنش نشان داده و تیغ انتقادات خود را به سمت دیگران نشانه رویم . اما به نظر می رسد که خالی از لطف نباشد اگر هر از گاهی به جای پرداختن به جامعه¬ی کلان کشور به طورعام، به جامعه حقوقی خود به طور خاص پرداخته و مشکلات خود را منصفانه و صادقانه بیان نماییم.
اذعان به مشکلات و ضعف های خویش نه تنها نشانه ای از ناتوانی نبوده ، بلکه دلیلی واضح و روشن از خودشناسی ، قدرت و صداقت است. از این رو اینجانب به عنوان عضوی کوچک از جامعه وکلای ایران تمایل دارم تا دراین فرصت، به نقد برخی مشکلات موجود در میان وکلا که خود نیز بخشی از آن می باشم ، بپردازم .
با وجود اینکه در فرهنگ و تمدن کهن ایران زمین همواره برآموزه های اخلاقی تاکید شده است و با عنایت به اینکه در ادبیات پارسی ، درطول قرن های متمادی به دفعات از وجود فرهنگ مدارا و بردباری در این سرزمین یاد شده است ، اما گویی امروزه آن طورکه باید ، مدارا و بردباری جایی در رفتارهای روزمره ما ندارند .
درکشور پهناور و پرجمعیتی چون ایران که قرن ها اقوام گوناگون ، ادیان و مذاهب مختلف ، در کناریکدیگردر صلح و صفا زندگی کرده اند ، جای بسی تعجب است که امروزه آستانه تحمل بخش قابل توجهی ازجامعه ما تا این اندازه تنزل یافته است .
نگارنده قصد ندارد وارد مسائل جامعه شناسی شده و برخی دلایل نظیر اثرات جنگ عراق علیه ایران، بیکاری یا تورم را به عنوان توجیه رفتارهای پرخاشگران&#۱۷۲۸; بخشی از افراد جامعه مطرح نماید .
ایرانیان در طی تاریخ پرشکوه خویش بارها دچار سختی های بزرگی نظیر حمله اسکندر مقدونی، حمله مغولان، حمله تیموریان، حملات متعدد اقوام همسایه و … شده اند . اما با بررسی ادبیات پارسی به عنوان خاطره مضبوط و محفوظ این ملّت ، در تمام اعصار شاهد این هستیم که تشویق به مدارا ، تحمل ، گذشت و شکیبایی در نثر و نظم موج میزند. پس چه شده است که امروزه ما به بهان&#۱۷۲۸; سختی زندگی روزمره و ماشینی ، هرروز از آستانه تحمل خویش می کاهیم و بار تمام مشکلات را بردوش تورم و بیکاری و مشکلاتی از این دست می¬نهیم؟
اما جدای از جامعه کلان کشور به طور عام ، نگارنده قصد دارد به طور ویژه به جامعه¬ی وکلای کشور بپردازد. برهیچ کس پوشیده نیست که وکلای دادگستری درسرتاسر جهان قشری فرهیخته ، روشنگر، حق طلب ، پیشرو و ممتاز محسوب می شوند. بسیاری از نویسندگان بزرگ ، روشنفکران مطرح ، مبارزان سرسخت و سیاستمداران برجسته جهان ، حداقل درچند قرن اخیر از میان حقوق دانان و وکلا برخواسته اند. از این رو تعجب برانگیز نیست اگر انتظار مردم از جامعه¬ی وکلا ، بیش از میزان انتظار آنان از سایر اقشار جامعه باشد .
اما متاسفانه باید به این نکته اشاره نماییم که ، به رغم وجود تفاوت بین میانگین آستانه تحمل وکلای دادگسـتری نسبت به میانگین آسـتانه تحمل کل افراد جامعـه ، این تفاوت آنقدر بزرگ و معنادار نیست.
نگارنده به عنوان یک وکیل دادگستری که حداقل دریک دهه اخیر به طور مستمر در اکثر جلسات وکلا شرکت داشته ام ، بارها با برخورد هایی مواجه شده ام که حکایت از نابردباری داشته اند .
باردیگر تاکید می¬نمایم که وکلای ایران نسبت به سایر اقشار جامعه ایران ، در مواجه با نظرات مخالف ، از خویش بردباری بیشتری نشان میدهند، اما میزان تفاوت آنها با جامعه خود درآن حدی نیست که از آنان انتظار می رود .
خوش بختانه درجامعه وکلای ایران ، ما با تکثر و وجود سلایق گوناگون مواجه هستیم . مفتخریم که همه ما وکلا از مذهبی تا غیر مذهبی ، از راست تا چپ ، از جانباز و ایثارگر تا مادی و منفعت طلب ، از شجاع تا محافظه کار ، از زن و مرد ، پیر و جوان ، همه و همه در کنار یکدیگر عضو نهادی مستقل به نام کانون وکلا هستیم و چه خوشایند عده ای باشد یا نباشد ، این تنوع و تکثر ، واقعیت انکار ناپذیر جامعه حقوقی کشور است .
در طبیعت و بافت یک جامعه پویا ، تکثر موج میزند. نتیجتاً با درک این واقعیت باید یکدیگر را همان گونه که هستیم بپذیریم. اما آیا به راستی ما وکلا یکدیگر را همان گونه که هستیم
می پذیریم؟
اینجانب شخصاً به کرات شاهد صحنه هایی بوده ام که درشان وکلای دادگستری نبوده است. چرا باید بشنویم که وکلای خارج از کشور ، وکلای داخل کشور را متهم به محافظه کاری نموده و موجب رنجش طیف وسیعی از همکاران خود شوند؟ چرا باید بشنویم که وکلای داخل کشور، به نوبه خود برخی دیگر از همکاران خود را متهم به افراط گرایی می نمایند؟
این همه تهمت و اتهام برای چیست؟ مگر نه اینکه اصلی ترین درسی که وکیل دادگستری باید به آن ملتزم باشد، احترام به آزادی عقیده و احترام به تکثر افکار و تفاوت سلایق است ؟ پس جایگاه این شعارهای فریبنده در رفتارهای روزمره ما کجاست ؟ اگر ما وکلای دادگستری که به اصطلاح قشری فرهیحته هستیم ، از خود نابردباری و عدم تحمل را به نمایش بگذاریم، از سایر افراد جامعه چه انتظاری میتوان داشت ؟
بارها و به خصوص در نزدیکی زمان انتخابات دوسالان&#۱۷۲۸; هیئت مدیره کانون های وکلاء درجلسات وکلا و در حین سخنرانی های کاندیداها ، به جای اینکه ما به بیان سوابق و افکار و اهداف خود بپردازیم ، سعی می نماییم تا به طورضمنی گروه های رقیب و اعمالشان را به باد انتقاد بگیریم .
چرا گاهی فضای جلسات انتخاباتی وکلا آنقدر متشنج میشود که بسیاری از استادان برجسته و مشهور علم حقوق، کمتر به شرکت در چنین جلساتی تمایل نشان می دهند؟
این نامهربانی ها برای چیست؟ مگر نه اینکه همه ما جزو یک خانواده هستیم و خانواده ، واحدی است که اعضای آن باید با وجود تمام تفاوت ها یار و یاور یکدیگر باشند؟ !
نگارنده به هیچ وجه قصد ندارد با بیان این مطالب موجب تکدّر خاطر هیچ یک از همکاران محترم خویش را فراهم نماید. بنابراین درهمین مجال تاکید می¬کند که این انتقادات بیش از هرکسی برخود او وارد است. از این رو با تکرار بیت شعری ازشاعر بزرگ این سرزمین ، حافظ شیرازی ، یک پند اخلاقی را صرفاً برای خویش بازگو می¬نماید :
آسایش دوگیتی تفسیر این دو حرف است
با دوسـتان مـروّت با دشمـنان مـــــدارا

سرکار خانم دکترسوده حامد توسلی وکیل پایه یک دادگستری – عضو هیئت علمی دانشگاه
آبان ۱۳۹۰ خورشیدی