سایت حقوقی وکیل محمد مقصود وکیل محمد مقصود ؛ وکالت و مشاوره در امور حقوقی
نگاهی به مشقتهای کاری قضات در گفتوگو با دو قاضی نامآشنا:
همیشه این نگرانی که نکند حق را ادا نکنی، نکند مسالهای را متوجه نشوی و یا اشتباه بفهمی، همه حواست به مستندات است. همیشه ۶ دانگ حواست به پروندههایت است، آنقدر که گاهی ممکن است بیماری فرزندت را فراموش کنی. همه تو را با همان چکش چوبی که قضات در فیلمها مدام روی میز میکوبند میشناسند و مردی باتجربه و پرجذبه خطابت میکنند.
خداوند در قرآن، آیاتی را درباره قضاوت آورده و در همین باره از افرادی که از روی ناآگاهی و ندانسته حکمی صادر میکنند به نام اصحاب جهنم یاد کرده است. حضرت علی (ع) هم قضات را چهار دسته میداند که تنها یک دسته آنها بهشتی میشوند.
کار خطرناکی است راه رفتن روی لبه تیغی که اگر سستی کنی میافتی و اگر بیش از حد فشار بیاوری زخمی میشوی. اما با همه اینها تمام تلاشت را میکنی که رایی صادر کنی که به حق نزدیکتر باشد تا عدالت رعایت شود. همیشه از عادل مطلق جهان مدد میجویی. اما با همه این تلاشها و در صورت صدور رای درست گاهی تمام مشکلات از صدور همین رای صحیح شروع میشود و چه دردناک است بازخواست شدن برای کاری درست!
امروز میخواهیم سختیها و مشکلات و البته در کنار اینها خواستههایت را بشنویم. پس با دو قاضی خوش نام، که سابقهای طولانی در قضاوت دارند همکلام میشویم.
قضاوت سخت است
قاضی کوهکمرهای اولین فردی است که پاسخگوی سوالاتمان میشود، او میگوید: قضاوت بر جان و مال و ناموس مردم امری خطیر است.
وی ادامه میدهد: محکومیت و صدور قرار محکومیت از توبیخ کتبی معمولی تا حکم قصاص و نظر دادن در رابطه با شان و جایگاه مردم بسیار سخت بوده و مشقت بسیار دارد.
قاضی کوهکمرهای خاطرنشان میکند: احراز اینکه شخصی شایسته مجازات است و صدور حکم عادلانه برای او، مشقت بسیار و البته سختی فراوانی دارد.
قضاوت شغل نیست
قاضی کوهکمرهای با اشاره به این نکته که قضاوت شغل نیست، میگوید: قضاوت یک وظیفه شرعی و تکلیف است و انجام آن یک ضرورت بوده و جزو ارکان یک جامعه عدالتمحور و دینی است.
وی ادامه میدهد: قضاوت نیازمند دقتی بالاست زیرا نظر دادن درباره جان و مال مردم نفسانی نبوده و با هوس و بیمبالاتی سازگار نیست و دقتی عمیق و دانش و ارادهای قوی میخواهد.وی با اشاره به حدیث حضرت علی (ع) در مورد قضات خاطرنشان میکند: بهترین تعریف را مولای متقیان از قضات نقل کردهاند. ایشان میفرمایند که قضات چهار دستهاند و تنها یک دسته آنها بهشتی میشوند.
قاضی کوهکمرهای خاطرنشان میکند: آن یک دسته کسانی هستند که حکمی صحیح و از روی آگاهی و درک خود بدهند. حضرت علی(ع) در این حدیث حتی از کسانی که بدون دانش حکمی صحیح میدهند نیز به عنوان اهل جهنم یاد کرده تا دانش در قضاوت برجستهترین صفت باشد.
فقط به تبعات اجتماعی حکم میاندیشم
قاضی کوهکمرهای با اشاره به اینکه قضات در برابر سختیهایی که متحمل میشوند زودتر از باقی افراد جامعه پیر میشوند، میگوید: با همه سختیهایی که ممکن است بر سر راه قضاوت وجود داشته باشد اما به شخصه برای حکم صادر کردن بعد از درنظر گرفتن رضایت پروردگار به تبعات آن فکر می کنم و بیشترین دقت را برای صدور رایی عادلانه به کار میگیرم.
وی ادامه میدهد: هیچگاه به اتفاقات و تبعاتی که ممکن است در قضاوتی عادلانه برایم پیش بیاید نمیاندیشم و با شجاعت رای میدهم و میدانم که زندگی محل گذر است.
قاضیکوه کمرهای که نگاهی کاملا مثبت به قضاوت دارد و توجهی به تبعات منفی این شغل ندارد، میگوید: خوشبختانه در جامعه فهیمی زندگی میکنیم و حتی رای به قصاص هم با توجه به عدالتمحوری عمومی از سوی خانواده قاتل پذیرفته میشود. اتفاقات نادر و تهدید و ترور و این اتفاقات هم گاهی برای یک قاضی پیش میآید اما این امر در جامعه اسلامی ما کمتر از باقی نقاط جهان است و باید بدانیم هر کاری سختیها و اتفاقات خاص خود را دارد.
قضاوت، انجام وظیفه است
قاضی کوهکمرهای ۲۷ سال است که بر مسند قضاوت نشسته است، او میگوید: بیشتر، قاضی پروندههای کیفری بودهام و خوشبختانه تاکنون حاشیهای نداشتهام. البته برخی پروندهها هم در روحیاتم تاثیرگذار است اما هیچ گاه با این دید رایی صادر نکردهام.
این قاضی نامی در پاسخ به این سوال که آیا هیچگاه متاثر از سختیها و خطرات این کار از شغلی که انتخاب کردهاید پشیمان نشدهاید؟
پاسخ قابل تاملی داده و میگوید: من وظیفه شرعیام ر انجام دادم، مگر میشود انسان از نماز خواندن خسته شود که من از این کار خسته شوم.
سختترین مرحله پاسخ به خبرنگاران
قاضی سیاوشپور، رییس دادگستری استان سمنان، دومین فردی است که با او صحبت میکنیم ابتدا در همان سوال اول وقتی میخواهیم از سختیهای کار قضاوت صحبت کند، میگوید: سختترین لحظه همین لحظه است. لحظهای که خسته از محل کار بازمیگردی و خبرنگاری تماس میگیرد تا از تو سوال کند.
وی ادامه میدهد: قضاوت کار سختی است. زیرا آنچه برای برقراری عدالت باشد سخت است، و برقراری عدالت هزینه دارد.
رییس دادگستری سمنان با اشاره به این نکته که سختترین کار در تمامی نظامهای دنیا قضاوت است ادامه میدهد: برقراری عدالت رکن اصلی هر نظامی است و در جمهوری اسلامی با توجه به اینکه حساسیت بسیاری وجود دارد وظیفه سنگینتر و حساستر میشود.
رای نادرست برای جامعه هزینهاست
قاضی سیاوش پور با اشاره به این نکته که قضاوت در همه ارکان یک جامعه تاثیرگذار است، میگوید: یک جامعه در نتیجه رای درست و غلط قضات تنظیم می شود و رای غلط در همه ارکان جامعه تاثیرگذار است.
وی ادامه میدهد: مسایلی که برای جوانان در جامعه پیش میآید و همچنین بیعدالتیها در جوامع نتیجه رعایت نکردن عدالت است که بخشی از آن به کار قضات برمیگردد، بر همین اساس وظیفه سنگینی بر دوش قضات در جوامع است که باید ادا شود.
قاضی سیاوشپور خاطرنشان میکند: قاضی در طول زندگی خود باید رفتاری را که از آن به
آداب القضا تعبیر میشود پیشه کند که رعایت این رفتار هم سختیهای خاص خودش را دارد.
وی میگوید: قاضی معذوریتهایی دارد. او هیچگاه نمیتواند هر کاری که خواست انجام دهد و یا به هر مکانی برود و حتی باید در لباس پوشیدن خود نیز دقت فراوانی به خرج دهد.
رییس کل دادگستری استان سمنان ادامه میدهد: یک قاضی حتی در جامعه نمیتواند معاملات معمولی را انجام دهد و در نتیجه همه این اتفاقات مجبور است محدودیتهایی را در رفتار و روابط خود پدید آورد.
خطر انحراف
قاضی سیاوشپور میگوید: نباید از این امر هم غافل بود که به جز این مشقات، خطر انحراف هم در کار قضات وجود دارد و قاضی باید هر لحظه در این مورد اندیشیده و درست گام بردارد که ندانسته از مسیر حق منحرف نشود.
وی ادامه میدهد: با همه این اتفاقات باید پذیرفت که اجرای عدالت هزینه بر است و سهل به دست نمیآید.رییس کل دادگستری استان سمنان با بیان اینکه ۳۳ سال است که قضاوت میکند، میگوید که ابتدا در آموزش و پرورش کار میکردم و تقدیر الهی بود که به سمت قضاوت آمدم. وی میافزاید که البته انسان با علاقه است که میتواند پیشرفت کند و موفق شود و اگر موفقیتی به دست آوردهام با تکیه بر همین امر بوده است. این قاضی باسابقه دادگستری هنوز هم صدور حکم قصاص را سختترین کار قضات میداند و میگوید که هیچگاه از انتخاب چنین شغلی پشیمان
نشده است.
اجرای تکالیف قانونی، بزرگترین خواسته
وقتی نوبت به این مساله میرسد که قضات از کمبودها بگویند و مطالبه به حق خود را به نمایندگی از جامعه قضات بر زبان بیاورند سخنان جالبی بر زبان میآورند.قاضی سیاوشپور با اشاره به حجم بالای پروندههای دادگاهها و کار قضات میگوید: اگر بخواهیم آرمان گرا باشیم، میگویم اوضاع فعلی عالی نیست و هنوز با آرمان های شرع و دین فاصله داریم، خصوصا در جهت تامین مادی قضات.وی ادامه میدهد: اما واقعیت این است که با توجه به توان جامعه، وضع قضات نسبتا مناسب و در حد توان است.اما قاضی کوهکمرهای در پاسخ به این پرسش میگوید: هر کس مسوول اعمال خودش است و موظف به قانونمداری است. بر همین اساس اگر هر کس تکلیف خود را بر طبق قانون رعایت کند جای گله و خواستهای باقی نمیماند.
دعا برای قاضی
در بین صحبتهایمان با قاضی کوهکمرهای و شنیدن سختیهای امر قضاوت، قاضی کوهکمرهای خاطرهای هم برایمان نقل کرد. وی گفت: مدتی به دلیل ناراحتی قلبی در بیمارستان بستری بودم.
یکی از آن روزها تلفن همراهم به صدا درآمد. فردی پشت خط بود و میگفت از محکومانی است که به حکم من در زندان به سر میبرد. برای احوالپرسی تلفن کرده بود و میخواست خبری را به من بدهد.او میگفت برای این تلن کردم که بگویم در زندان رجاییشهر کرج همه محکومان شما برایتان زیارت عاشورا میخوانند تا زودتر بهبود یابید.قاضی کوهکمرهای میگوید: اسم او را جویا شدم که او نگفت تا گمان نشود برای ریا چنین کاری را به گوش من رسانده است.
کوهکمرهای که این موضوع را با حرارت و صمیمیت خاصی نقل میکرد خاطرنشان کرد: این اتفاقات نشان میدهد اگر عادلانه قضاوت کنیم، بسیاری از مجرمان هم بر حکم عادلانه قضات گردن مینهند و حتی برای سلامتی قاضی دعا میکنند.
حمایت : ۱۸/۸/۱۳۹۰