حفاظت از محیط ‌زیست؛ از قانون تا عمل

احمد بشیری : اراده‌ قوی برای حفاظت از محیط‌زیست وجود ندارد .مجازات‌ مجرمان محیط‌زیستی بیشتر یک شوخی است تا مجازات .
این وکیل دادگستری با بیان این که باید قوانین مربوط به حفاظت از محیط زیست تقویت شود، گفت: قبل از هر کاری باید فرهنگ سازی شده و به مردم آموزش و آگاهی داده شود که چه ثروت‌هایی در زمینه محیط زیست در دست دارند و با این ثروت‌های طبیعی چگونه باید رفتار کنند.

احمد بشیری در گفت و گو با ایسنا-۱۳۹۰/۰۸/۱۶ : درباره کیفیت حمایت قانون از محیط زیست و با اشاره به هدف خبرگان قانون اساسی از تصویب اصل ۵۰ قانون اساسی، گفت: خبرگان قانون اساسی زمانی که اصل ۵۰ قانون اساسی را تدوین کرده‌اند مسلما نظرشان بر این بوده که محیط زیست راحمایت کنند، به دلیل این که در اصل ۵۰ قانون اساسی حمایت و حفاظت از محیط زیست را به عنوان وظیفه عمومی نام برده‌اند، یعنی برای آن محدوده قانونی، اخلاقی و حقوقی تعیین کرده‌اند تا به وسیله قوانینی که از این اصل به وجود می‌آید افراد بتوانند این وظیفه را صیانت و حمایت کنند و وظیفه شان را انجام دهند.

این حقوقدان با انتقاد از وضعیت قانونگذاری در زمینه حفاظت از محیط زیست، اظهار کرد: از یک طرف قانون اساسی می‌گوید که حفاظت از محیط زیست وظیفه عمومی است و از طرف دیگر مجازات هایی را برای کسانی که به محیط زیست آسیب می‌رسانند، وضع کرده که نمی توان روی آن نام مجازات گذاشت. به عنوان مثال حداکثر مجازات برای کسانی که به محیط زیست آسیب می رسانند و حیوانات نایاب را در کشور می‌کشند بین ۳ ماه تا حداکثر ۳ سال حبس تعیین شده است و جریمه آن بین ۳۰۰ تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است. با این مجازات ها، اگر فردی بی‌رحمانه حیوانی را که نسل آن در معرض انقراض کامل است بکشد، با پرداخت جریمه نقدی از مکافات عملش دور می‌ماند که در واقع این یک نوع شوخی با محیط زیست است.

وی با بیان این که باید قوانین و مقررات محکم تری در کشور در زمینه حفاظت از محیط زیست وجود داشته باشد، تصریح کرد: اراده‌ای قوی برای حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی کشور آنچنان که باید وجود ندارد. در واقع با قوانینی که در حال حاضر وجود دارد قانون نمی تواند محیط زیست را حمایت و حفاظت کند.

این وکیل دادگستری درباره حدود قانونی اختیارات ضابطان خاص دستگاه قضایی اعم از محیط بانان و جنگل‌بانان، تاکید کرد: با طرز برخوردی که با محیط بانان و با کسانی که مسوولیتی در جهت حفظ و حراست محیط زیست دارند، می شود؛ این افراد قادر نیستند که وظایف خود را به نحو احسن انجام دهند و قطعا نگران خواهند شد که به سرنوشت محیط‌بان دنا دچار نشوند.

این حقوقدان افزود: باید فکری اساسی در این موارد شود تا هم اشخاصی که برخلاف مقررات مملکت حرکت کرده و محیط زیست را تخریب می‌کنند از مجازات مصون نمانند و هم مامورانی که وظیفه خود را انجام می دهند دچار چنین گرفتاری هایی نشوند که زندگی شان از همدیگر متلاشی شود.

بشیری در پاسخ به این سوال که چه راهکاری را برای بهبود وضعیت حفاظت از محیط زیست از جنبه حقوقی، قانونی و قضایی مطرح می‌کنید، خاطرنشان کرد: باید قوانینی که مربوط به این موارد است تقویت شود. مجازات های سنگین تری برای اشخاص مشخص شود و قبل از هر کاری فرهنگ سازی را در بین مردم ترویج دهیم، در واقع به مردم آموزش و آگاهی لازم داده شود که چه ثروتی در دست دارند و با این ثروت طبیعی چگونه باید رفتار کنند.

وی ادامه داد: در حال حاضر حیوانات قدیمی در کشورما وجود دارند که نسل آنها منقرض شده است. چگونه این حیوانات منقرض شده اند؟ باید گفت که در اثر همین بی مبالاتی های اشخاص هوس باز و نادان که نمی‌دانند محیط زیست چیست و نمی دانند که موجوداتی که در یک پهنه جغرافیایی زندگی می کنند چه ارزشی دارند؟

بشیری در پاسخ به این سوال که اقدامات تقنینی، اجرایی و قضایی در کشورهای پیشرفته به منظور حفاظت از محیط زیست چه وضعیتی را دارد؟ تاکید کرد: مسلما این کشورها بهتر از کشور ما عمل کرده‌اند. در بعضی مواقع در فیلم‌های مستندی که از این کشورها در تلویزیون پخش می شود، می بینیم که محیط بانان آنها چه تجهیزات، تشکیلات و قدرتی دارند. در این کشورها متصدیان محیط زیست را می بینیم که به چه صورت و با چه وسایل درجه یک در منطقه کار حفاظتی خود حرکت می کنند و ماشین‌های پیشرفته در اختیار دارند ولی متاسفانه در کشور ما حامیان محیط زیست فقط و فقط به دور خود می چرخند.

وی در پایان تصریح کرد: به عنوان مثال در کشورهای دیگر اگر یک درخت را بخواهند قطع کنند، خود این مساله به تنهایی دارای تشکیلات بسیاری است ولی متاسفانه جنگل‌های کشور ما در حال نابودی و تمام شدن است. به عنوان مثال می توان گفت که در کشوری مانند روسیه که یکی از معادن چوب دنیاست یک چوب و درخت خود را بی خودی نمی برند ولی در کشور ما جنگل ها در حال از بین رفتن هستند، بدون این که جای آنها را پر کنیم. بیابان ها را از بین می بریم بدون این که برای زنده و احیا کردن این بیابان ها کاری انجام دهیم.اساسا می توان گفت که برنامه ریزی در کشور ما برای حفاظت از محیط زیست قابل مقایسه با کشورهای دیگر نیست.