قانون اساسی؛ دستاورد انقلاب اسلامی

کشاورز: ویژگی برجسته قانون اساسی واسطه‌العقد بودن آن است

کدخدایی: قانون اساسی جمهوری اسلامی، تبلور آرمان‌های مردم است

احمدی: قانون اساسی در حفظ منافع اقوام مختلف موفق بوده است

کشاورز: ویژگی برجسته قانون اساسی واسطه‌العقد بودن آن است

رئیس اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران (اسکودا) یکی از ویژگی‌های برتر قانون اساسی را واسطه‌العقد بودن این قانون و انسجام و به‌هم پیوستگی آحاد همه مردم که در قانون آمده، عنوان کرد.

بهمن کشاورز در گفت‌و‌گو با خبرنگار حقوقی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، ‌اظهار کرد: یکی از ویژگی های قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این است که با فاصله بسیار کمی از پیروزی انقلاب با مراجعه به آرای عمومی تصویب شد و بر خلاف بسیاری از انقلاب ها، کشور ما دورانی را که فاقد قانون باشد، طی نکرد. حتی در مورد قوانین عادی نیز پیش از آنکه مجلس شورای اسلامی تشکیل شود، شورای انقلاب قانونگذاری می کرد و این قوانین طبق ضابطه قانون مدنی در روزنامه رسمی کشور چاپ و منتشر می‌شد و به اجرا در می آمد.

وی ادامه داد: انقلاب اسلامی ایران از ابتدا منضبط و منظم بود و این موضوع که آیا این نظم و انضباط در حیطه عمل وجود داشته یا نداشته، موضوعی است که مربوط به شناخت، اعتقاد، سلیقه، میزان تقوا و تعهد مجریان بوده است.

کشاورز با بیان اینکه یکی دیگر از ویژگی های قانون اساسی مبتنی بودن مفاد آن بر آیات و روایات است که در آغاز این قانون، این روایات برشمرده شده است، اظهار کرد: ویژگی دیگر این قانون این است که قانون گذاران قانون اساسی افرادی بودند که بسیاری از مشکلات و مظالم ناشی از استبداد و دیکتاتوری را شخصا لمس و درک کرده بودند.

رئیس اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران (اسکودا) افزود:‌ به عنوان مثال طبق اصل هشتم قانون اساسی مردم مکلف و محق شناخته شده‌اند که امر به معروف و نهی از منکر را در مورد دولت اعمال کنند، حال آنکه به طور تاریخی همیشه این حق حکومت ها و دولت های حاضر در ایران بوده است.

کشاورز تصریح کرد: در قسمت اخیر اصل ۹ قانون اساسی آمده است که « … هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور آزادی های مشروع را ، هرچند با وضع قوانین و مقررات سلب کند.» همچنین در فصل سوم قانون اساسی در اصول ۱۹ و ۲۰ این قانون تساوی حقوق همه مردم اعم از زن و مرد، در اصل ۲۱ حقوق بانوان، اصل ۲۲ مصونیت جان، مال، حیثیت، حقوق ، مسکن و شغل اشخاص از تعرض، اصل ۲۳ منع تفتیش عقاید، اصل ۲۴ آزادی بیان، اصل ۲۵ منع سانسور و تجسس، اصل ۲۶ آزادی احزاب، اصل ۲۷ آزادی اجتماعات و راهپیمایی ها، اصل ۲۸ آزادی مشاغل، اصل ۲۹ برخورداری همگان از تامین اجتماعی، اصل ۳۰ برخورداری مردم از آموزش رایگان و در اصل ۳۱ برخورداری همگان از مسکن مقرر شده است.

وی ادامه داد: در اصول ۳۲ تا ۳۹ قانون اساسی نیز همه مواردی که برای حفظ حقوق کسانی که در معرض تعقیب قضایی قرار می گیرند، پیش بینی شده است. همچنین در اصل ۴۰ این قانون قاعده لاضرر به طور وسیع آمده و در اصول ۴۱ و ۴۲ مساله تابعیت حتی در مورد افراد غیر ایرانی که تابعیت ایران را می پذیرند به عنوان حق مسلمی که سلب آن اصولا ممکن نیست، شناخته شده است. این موارد عمدتا موضوعاتی است که در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی دیده می شود.

رئیس اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران (اسکودا) با اشاره به اینکه یکی از تحولات انقلاب اسلامی ایران در روز ۲۲ بهمن ماه به وقوع پیوست، گفت: این تحولات در روز ۲۲ بهمن به گونه ای بود که همه قشرها، ‌گروه ها و نظریات را به دور هم جمع کرده بود. به نظرم هر متنی که به عنوان قانون اساسی عرضه می شد بی تردید با همان اکثریت تاریخی به تصویب می رسید؛ البته برخی از قسمت‌های آرمانی این قانون در طی زمان امکان اجرا نیافته است.

کشاورز معتقد است: دیدگاه‌ها و تفسیرهای مختلف باعث شد که متنی در آغاز با اکثریت نزدیک به اتفاق تصویب شود، در عین حال اگر اینک آن اتفاق نظر وجود نداشته باشد، امری طبیعی است؛ بنابراین بهتر است دیدگاه ها و تفسیرهای گوناگون را به هم نزدیک کرده – اگر به وحدت نظر نمی رسیم – لااقل تعارض ها را رفع کنیم زیرا به گمانم قانون اساسی چنین ظرفیتی را دارد.

وی در پایان گفت: یکی از ویژگی های برجسته قانون اساسی واسطه‌العقد بودن این قانون و انسجام و به هم پیوستگی همه آحاد مردم است که در این قانون مورد تاکید قرار گرفته است.

کدخدایی: قانون اساسی جمهوری اسلامی، تبلور آرمان‌های مردم است

سخنگوی سابق شورای نگهبان گفت: یکی از ویژگی‌های اصلی نظام جمهوری اسلامی ایران که در قانون اساسی نیز تصریح شده، حضور مردم در انتخابات، راهپیمایی‌ها و … است که این حضور نه تنها کمرنگ نشده بلکه روز به روز پررنگ‌تر می‌شود.

عباسعلی کدخدایی در گفت‌وگو با خبرنگار حقوقی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با تبریک فرا رسیدن ۲۲ بهمن و پیروزی انقلاب اسلامی به ملت شریف ایران، اظهار کرد: قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تبلور آرمان‌های مردمی است که در قبل از انقلاب به‌دنبال اجرای احکام اسلامی بوده‌اند و با تلاش‌های فراوان آنها، نظام ستمشاهی برکنار شد و در مقابل نظامی مردمی و مبتنی بر موازین اسلامی اسلامی شکل گرفت.

وی افزود: در شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی،‌ رهبری خردمندانه حضرت امام (ره) و پشتیبانی‌های پرشور و همه‌جانبه مردم را می‌بینیم. اجرای احکام اسلامی آرمان و خواستی بود که مردم داشتند و این موضوع پس از پیروزی انقلاب اسلامی با شکل‌گیری مجلس بررسی نهایی قانون اساسی – همان مجلس خبرگان اول – در قالب یک متن مدون به عنوان منشور و میثاق مردم شکل گرفت.

سخنگوی سابق شورای نگهبان ادامه داد: در همان ابتدا قانون اساسی به عنوان پایه‌های نظام و ارکان نظام سیاسی جدید تبیین شد و در کنار آن حضور مردم به‌عنوان یکی از الزامات شکل‌گیری این نظام بسیار مشهود است؛ چرا که ما در اصل ششم و دیگر اصول قانون اساسی که مربوط به برگزیدن نمایندگان منتخب از سوی مردم است، باز نقش موثر مردم در شکل‌گیری و استمرار نظام جمهوری اسلامی ایران را می‌بینیم.

کدخدایی با بیان این‌که طبیعتاً هر نظامی ارکان مشخصی دارد و یکی از نکات نو و جدید نظام جمهوری اسلامی ایران نسبت به سایر نظام‌های موجود، شناسایی یک نهاد جدید به نام رهبری این نظام بود که در قالب دینی ما از آن تعبیر ولایت فقیه را داریم، گفت: برای رهبری شرایط خاصی نیاز است از جمله این‌که رهبر باید یک کارشناس عالی اسلامی باشد و شرایطی مانند عدالت، تقوا، شجاعت و مدیریت باید در نظر گرفته شود که ما این شرایط را در نظام‌های دیگر نمی‌بینیم.

وی ادامه داد: با گذشت ۳۶ سال از پیروزی باشکوه انقلاب اسلامی، ما این شرایط را در نظام‌مان می‌بینیم. تاکید بر اسلامی و دینی بودن نظام به عنوان خواست اول و آرمان مردم که در قبل از انقلاب فریاد می‌زدند، از ارکان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران است که در قانون اساسی نیز آمده است، البته با وجود اصلاحاتی که یک دهه پس از آن در قانون اساسی صورت گرفت ولی باز هم چارچوب اولیه نظام ایران را حفظ کرده است.

کدخدایی معتقد است که حضور پرشکوه مردم و مشارکت آنها در تعیین سرنوشت خودشان از ابتدا – قبل از انقلاب – با حضور در راهپیمایی عظیم و پس از آن با تأیید قانون اساسی و نیز در همه مراحل این نظام، این نکته را به اثبات رسانده که مردمی بودن نظام جمهوری اسلامی ایران موضوعی نیست که ما بتوانیم از آن بگذریم و فراموش کنیم.

وی تصریح کرد: در بسیاری از نظامات دیگر ما شاهد بودیم که پس از تحول اساسی مردم از نظامشان فاصله گرفتند اما با هوشیاری حضرت امام (ره) در دهه اول و پس از آن با تدابیر خردمندانه رهبری معظم انقلاب حضور مردم همچنان در نظام اسلامی پرشکوه بوده است و یکی از ویژگی‌های اصلی نظام جمهوری اسلامی که در قانون اساسی تصریح شده، حضور مردم در انتخابات، ‌راهپیمایی‌ها و … بوده است که نه تنها کمرنگ نشده بلکه پررنگ‌تر هم شده است.

کدخدایی افزود: اعتقاد مردم در ابتدا به رهبران دینی خودشان بوده است. اعتقاد به این‌که رهبران برای این‌که آنها آینده روشنی داشته باشند، تلاش می‌کنند؛ لذا اعتماد بین مردم و رهبری یک سرمایه بسیار باارزش است که به لطف خداوند تاکنون حفظ شده است. ان‌شاءالله ما بتوانیم شاهد رشد و توسعه نظام مقدسمان باشیم.

احمدی: قانون اساسی در حفظ منافع اقوام مختلف موفق بوده است

یک وکیل دادگستری گفت: اگر فصل سوم قانون اساسی که مربوط به حقوق ملت است به درستی اجرایی شود، قانون اساسی منعطف و پیشرو می‌شود.

نعمت احمدی در گفت‌وگو با خبرنگار حقوقی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان این‌که فصل سوم قانون اساسی از برجستگی‌های این قانون محسوب می‌شود، گفت: این فصل مربوط به حقوق و آزادی‌های فردی است که آقای روحانی در تبلیغات انتخاباتی‌شان به آن پرداختند. اگر این فصل به درستی اجرایی شود قانون اساسی کشورمان منعطف و پیشرو می‌شود.

این وکیل دادگستری با بیان این‌که ما در کشوری هستیم که در امنیت کامل به سر می‌بریم و امنیت اجتماعی همبستگی مد نظر قانون اساسی را بین مردم به وجود آورده است، گفت: ما کشوری هستیم که اقوام مختلفی در آن زندگی می‌کنند ولی خوشبختانه تضاد منافع میان اقوام داخل کشور نداریم و این نشانه این است که قانون اساسی در این راستا موفق بوده است.

وی با بیان اینکه قانون اساسی کشور ما آمال و آرزوی کسانی است که به نیابت از عامه مردم آن را تصویب کردند، بیان کرد: عموماً کشورها قانون اساسی دیرپایی دارند. یعنی قانون اساسی آنها در گذشته نوشته شده است مگر کشورهای تازه استقلال یافته.

این وکیل دادگستری با بیان این‌که قانون اساسی کشور ما مستثنی از قانون اساسی دیگر کشورها نیست، ادامه داد: قانون اساسی ویترین حکومت‌گران است؛ یعنی کسانی که به نمایندگی از مردم، قدرت را به دست می‌گیرند. در واقع قانون اساسی به مثابه ویترینی است که اجناس خوب در آن چیده می‌شود و موضوعات ناب در آن قرار می‌گیرد، اما نکته بسیار مهم این است که این قانون تا چه اندازه تحقق پیدا می‌کند.

احمدی با بیان اینکه قانون اساسی، اصول بر جای مانده‌ای دارد، ادامه داد: اصولی در قانون اساسی وجود دارد که موضوعات عنوان شده در بعضی از این اصول با اصلی که محقق شده، منطبق نیست. به عنوان مثال طبق اصل ۱۷۱ قانون اساسی هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی شود، در صورت تقصیر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت خسارت به وسیله دولت جبران می‌شود و در هر حال از متهم اعاده حیثیت می‌شود.

این حقوقدان تصریح کرد: در مورد اصول اولیه قانون اساسی مانند اصل هشتم این قانون که راجع به امر به معروف است،‌ مجلس شورای اسلامی پس از ۳۵ سال قانونی را نوشت که شورای نگهبان ۱۴ ایراد به آن گرفت. به نوعی اصولی در قانون اساسی وجود دارد که ما آن را با قانون عادی مسدود کرده‌ایم یا اصول بلااجرا مانده‌ای در این قانون وجود دارد که ما در این زمینه پس از ۱۰ سال از تصویب اولیه آن، ملزم به بازنگری قانون شدیم.

احمدی با بیان این‌که قانون اساسی، یک قانون اعلانی است و موضوعات در آن اعلان می‌شود، گفت: برای اجرای اصول قانون اساسی باید قانون عادی پیش‌بینی شود. این در حالیست که به نوعی تعدادی از اصول قانون اساسی به وسیله قوانین عادی محدود شده است.

برای عضویت در خبرنامه حقوقی و دریافت آخرین اطلاعات در اینباکس خود ایمیل تان را در بخش زیر وارد نمایید

پس از ثبت ایمیل می بایست به اینباکس خود مراجعه نموده و بر روی بخش مورد نظر در ایمیل ارسالی کلیک فرمایید تا ثبت نام شما تکمیل شود

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد