سایت حقوقی وکیل محمد مقصود وکیل محمد مقصود ؛ وکالت و مشاوره در امور حقوقی
به اعتقاد مسوولان آمار جرایم در کشور رو به افزایش گذاشته، مردم و مسوولان نیز همواره نسبت به این مهم ابراز نگرانی کرده‌اند. در این میان قوه قضاییه نیز با جددیت وظیفه‌اش را انجام می‌دهد، نمونه‌اش همین اجرای مجازات اعدام در ملاء عام است. حال سوال این است که آیا این شیوه برخورد قضایی کارساز است و به کاهش جرایم منجر خواهد شد؟
دکتر محمود روح‌الامینی، عضو هیات علمی دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه باهنر کرمان در گفت‌وگویی با خبرنگار حقوقی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه کویر، از اعدام‌های در ملاء عام که بحث داغ این روزها شده تا رویکرد علمی کشور به مقوله جزا و جرم شناسی سخن گفت. آنچه در ادامه می‌آید حاصل این گفت‌وگوست:
*این روزها اعدام در ملاء عام افزایش یافته است، به نظر شما چقدر می‌توان به تاثیرات این‌گونه مجازات‌ها در کاهش جرایم امیدوار بود؟
– ما یک شیوه دادرسی داریم با عنوان شیوه “پوپولیستی” که در آن تحت تاثیر افکار عمومی تصمیم می‌گیریم. درمورد این اعدام‌های در ملاء عام شاید مسوولان قوه قضاییه به این نتیجه رسیده‌اند که جامعه خواستار چنین مجازاتی است و این مجازات خشن را در واقع نوعی پاسخ به افکار عمومی دانسته‌اند، اما گاهی این اقدام با موازین حقوقی تطبیق نمی‌کند چرا که در قوانین ما برای جرمی مثل زورگیری مجازات‌های شدید مثل اعدام نداریم البته باید این پرونده‌ها بررسی شود اما از دید جرم‌شناسی تا به حال برخوردهای خشن پاسخ نداده است. در مورد داغ شدن بحث اعدام‌ها هم باید بگویم که تحت تاثیر رسانه‌ها این موضوع یک انعکاس بین‌المللی هم پیدا کرده است. در صورتی که در هیچ‌جای دنیا نیست که مجازات اعدام را نداشته باشیم؛ هنوز هم پیمان‌نامه‌های بین‌المللی داریم که خواستار محدود کردن اعدام‌ها هستند نه اینکه این مجازات حذف شود. در این زمینه، روی کشور ایران حساسیت‌هایی هست و ما را کانون توجه قرار داده است. البته پرداختن به این موضوع نیاز به ساعت‌ها بحث و بررسی دارد.
* به اهمیت بحث جرم‌شناسی اشاره کردید؛ به نظر می‌رسد این روزها نسبت به گذشته توجه بیشتری به رشته حقوق جزا و جرم‌شناسی و اثرات مهم آن در نظام حقوقی و قضایی کشور شده است. به نظر شما مبنای این توجه چه چیزی بوده است؟
– استاد دکتر نجفی ابرندآبادی از سه دهه قبل سعی کرده در کشور مطالب جرم‌شناسی را در دانشگاها مطرح کند البته قبل از ایشان مرحوم کی‌نیا اولین حقوقدانی بود که مطالب جرم‌شناسی را در ایران مطرح کرد. تلاش‌های دکتر نجفی ابرندآبادی باعث شد عده زیادی از دانشجویان به سمت جرم‌شناسی گرایش پیدا کنند. به دنبال این اقدامات، سمینارها و نشست‌های متعددی هم برگزار شد که قوه قضاییه هم از آن حمایت زیادی کرد به خصوص در دوران ریاست آیت‌الله شاهرودی. سرانجام با استقبال قوه قضاییه و جامعه حقوقی از این مقوله، بحث جرم‌شناسی فراگیر شد، واحدهای درسی ایجاد و پایان‌نامه‌های زیادی نوشته شد. همه اینها باعث شد مسوولان به این نتیجه برسند که باید در کنار حقوق جزا به بحث‌های جرم‌شناسی نیز بپردازند. ما هر چه با جرایم مبارزه می‌کنیم، به نتیجه دلخواه نمی‌رسیم؛ مجازات زندان اثر مطلوب را ندارد و در عین حال، تورم جمعیت زندانی داریم؛ در این شرایط تنها راه چاره، پیشگیری از وقوع جرم است که این کار هم در صلاحیت علم جرم‌نشاسی است. در حال حاضر نیز بحث پیشگیری از جرایم دغدغه اصلی قوه قضاییه است.
* در استان کرمان در این خصوص کار خاصی صورت گرفته است؟
– در حال حاضر دانشگاه‌های کرمان خیلی خوب وارد شده و در مقطع کارشناسی ارشد در رشته حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشجویان زیادی مشغول به تحصیل هستند اما این زنجیره هنوز کامل نشده است؛ هم‌اکنون یکی از مشکلات اصلی ما نبود کتابخانه و منابع در این حوزه است. در دانشگاه شهید باهنر کرمان و واحد علوم و تحقیقات رشته جزا وجود دارد، اما مشکل حاد ما این است که امروزه به اندازه کافی منابع و کتاب نداریم. مجهزترین کتابخانه ما در کرمان کتابخانه دادگستری است اما این کافی نیست. ما ظرفیت بالایی در استان داریم، دانشجویان زیادی به این سمت گرایش پیدا کرده‌اند اما باید هدایت شوند. این دانشجویان می‌خواهند پایان نامه بنویسند، ولی کتاب و منابع کافی در اختیار ندارند و بسیاری از آنها مجبورند برای رفع نیاز خود به تهران بروند. به عقیده بنده صرف اینکه دانشجو در این رشته داشته باشم کافی نیست؛ باید منابع اطلاعاتی مورد نیاز در اختیار این دانشجویان قرار گیرد. البته در دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه باهنر کرمان به دنبال راه‌اندازی و تجهیز این کتابخانه هستیم اما مشکل فضا داریم که امیدواریم به زودی رفع شود.
* انجمن جرم‌شناسی شاخه کرمان نیز در همین راستا راه اندازی شده است؟
– بله. این انجمن راه‌اندازی و کار عضویت‌گیری انجام شده است. حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر از قضات، وکلا و دانشجویان ثبت نام کرده‌اند. البته این آمار مربوط به کسانی است که ثبت‌نام خود را کامل کرده‌اند تعدادی هم هستند هنوز فرصت این کار را پیدا نکرده اما متقاضی عضویت هستند.
* در همین مدت کوتاه فعالیت، چه اقداماتی برای رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده انجام داده‌اید؟
– ما بعد از عضوگیری باید با نهادهایی که در زمینه جرم‌شناسی درگیر هستند، ارتباط برقرار می‌کردیم؛ این اتفاق هم افتاد. در اولین مرحله هم سراغ دادگستری رفتیم. در نشستی که مدیر کل محترم دادگستری استان با اعضای انجمن داشت، تفاهم‌نامه‌ای امضا شد و ایشان از کل مسوولان دستگاه قوه قضاییه در کرمان خواست تا همکاری‌های لازم را با انجمن داشته باشند.
* با این شرایط، به نظر می‌رسد تعامل خوبی بین سیستم دانشگاهی در رشته جزا و جرم‌شناسی و دستگاه قضایی در کرمان برقرار شده است؟
– همین‌طور است. مدیر کل دادگستری استان کرمان از فعالیت انجمن حمایت کرده و می‌کند. شخص دادستان کل استان نیز عضو انجمن است. تعداد زیادی از قضات هم که مدرس دانشگاه هستند همراه انجمن شده‌اند. دانشکده حقوق به این مساله پی برده که باید از ظرفیت دادگستری استفاده کند. به نظر من در کنار توجه به جرم‌شناسی که امر جدیدی است توجه به رویه قضایی نیز اهمیت دارد. قانون الفاظ و عبارات است که می‌توان به روش‌های مختلفی آن را تفسیر کرد؛ ما کارمان نظریه‌پردازی است و وقتی که قانونی را تفسیر می‌کنیم باید ببینیم آیا دادگستری هم این تفسیر را دارد یا نه. خوشبختانه دانشگاه شهید باهنر کرمان، انجمن جرم‌شناسی و دستگاه قضایی استان دوشادوش هم در حال حرکت هستند.