سایت حقوقی وکیل محمد مقصود وکیل محمد مقصود ؛ وکالت و مشاوره در امور حقوقی
در حقوق موضوعه ایران، حقوق ثبت جایگاه خاصی دارد و بر اساس آن قوانین متعددی نیز به تصویب رسیده است بر اساس تاکید صریح قانون ثبت، تنها کسی مالک است که سند مالکیت ثبت شده به نام خود دارد. بنابراین کار این نهاد از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است.
مثلاکوچکترین اشتباهی در زمینه ثبت اسناد، ممکن است منجر به تضییع حقوق شهروندان شده و نظم اجتماع را مختل کند. بنابراین تلاش قانونگذار بر این بوده است تا با تدوین قوانین و تشکیل نهادهای ویژه، تا سر حد امکان از این امر جلوگیری کند.
دادسرای انتظامی سردفتران ودفتریاران
سردفتران و دفتریاران نیز ممکن است به دلیل تخلفات صنفی و انتظامی، مورد تعقیب و پیگرد قانونی قرار بگیرند که به همین منظور قانونگذار اقدام به تاسیس نهادی خاص کرده است.
دادسرا
دادسرا نهادی است که در آن پرونده‌های واصله مورد بررسی قرار می‌گیرد و آماده حضور در دادگاه میشود. دادسرای انتظامی سردفتران و دفتریاران متشکل از قسمت‌های مختلفی است(نظیر دادستان ، تعدادی دادیار، مسوول امور دادسرا، مسوول امور بایگانی، تعدادی بایگان، منشی دادگاه(تحریر نویس دادسرا) و تعدادی کارمند دفتری تقسیم می‌شوند که هر کدام وظایف خاص خود را دارند.
وظایف دادستان
دادستان در واقع عالی‌ترین مرجع دادسرا محسوب شده و وظایف آن رسیدگی به گزارشات واصله و بررسی تخلفات و در نهایت صدور کیفرخواست و ارسال آن به دادگاه بدوی است. درخواست تجدید نظر از احکام صادره و حضور در دادگاه در مواقع ضروری برای دفاع از کیفرخواست نیز از دیگر وظایف این مقام است.
دادیار
دادیاران زیر نظر دادستان انجام وظیفه می‌کنند درنتیجه قرارهای موقوفی تعقیب و یا منع پیگرد صادره دادیار باید با موافقت دادستان باشد. تهیه گزارش از پرونده‌های ارجاعی و بررسی آرای صادره برابر نظر دادستان از دیگر وظایف دادیار است.
مسوول امور دادسرا
مسوول امور ابلاغ اعم از ابلاغ کیفرخواست و دادنامه این بخش از دادسرا است و مسوول امور دادسرا موظف است که به نحوه ابلاغ نیز نظارت کامل داشته باشد. همه لوایح، مدارک و مستندات به این قسمت واصل میشود و مسوول امور دادسرا باید آنها را ثبت و ضبط کند. در حقیقت قسمت بزرگی از کار آماده‌سازی پرونده‌ها در این قسمت صورت می‌گیرد و سردفتران و دفتریاران از همین بخش برای حضور در دادگاه دعوت می‌شوند.
بایگانی
بایگانی از چند متصدی تشکیل میشود که حفظ و نگهداری اسناد از جمله دفاتر ثبت و کیفرخواست‌ها،
مهم ترین وظیفه آنها است. متصدیان بایگانی موظفند نسبت به تهیه خلاصه پرونده طبق دستور مافوق اقدام کنند. ضمن آنکه آماده‌سازی پرونده‌هایی که به خارج از دادسرا ارسال می‌شوند با مسوولان بایگانی است. همچنین بر تعیین وقت و تحویل گرفتن پرونده نیز نظارت خواهند کرد.
منشی
منشی دادسرا ضمن پاکنویس دادنامه‌ها و قرارهای دادسرا موظف است از تمام اعضا و حاضرین در جلسه امضا بگیرد. تعیین وقت و تنظیم دفتر اوقات نیز از دیگر وظایفی است که منشی دادگاه باید انجام دهد.
دادگاه بدوی و تجدیدنظر
دادگاه بدوی و تجدیدنظر هرکدام با ۳ عضو و یک عضو علی‌البدل به انجام وظایف قانونی خویش مشغول هستند. پرونده آماده بعد از گذر از دادسرا، وارد دادگاه بدوی میشود. چنانچه رای قابل تجدید نظر باشد، از طریق دادستانی تقاضای تجدید نظر میشود تا در این دادگاه دوباره مورد رسیدگی قرار بگیرد.
بازرسی اسناد رسمی
معنای لغوی بازرسی بسیار آشنا است در واقع بازرس همان(مفتش) قدیم است که به کارهای کارمندان و کارکنان رسیدگی کرده و درست را از نادرست جدا می‌کند. مفتشان قدیم بیشتر در ارتباط با مواد مخدر و جرایم مربوط به آن فعالیت داشتند، بدین صورت که جلوی وسایل نقلیه را می‌گرفتند و با بازرسی وسایل مسافران، از حمل احتمالی تریاک جلوگیری می‌کردند. بازرسان پیش از انقلاب معمولا از کارمندانی بودند که سال‌ها به عنوان کارشناس ثبت فعالیت کرده و یا از کارمندان اجرای مفاد اسناد رسمی، امور مالی، ثبت شرکت‌ها بوده‌اند بعد از انقلاب بود که با رشد این نهاد، وظایف سنگینی نیز بر دوش آنان قرارداده شد.
وظایف بازرسان
وظایف بازرسان بسته به موضوعات متنوعی که با آن سروکار دارند متفاوت است. به طور کلی وظایف بازرسان دفاتر اسناد رسمی به ۴ بخش تقسیم میشود که در زیر به اجمال مورد بررسی قرار می‌گیرد.
مالی و اداری
بررسی نظم و انتظام داخلی در ادارات ثبت و همه واحدهای ثبتی تابعه، از وظایف بازرس است. در واقع این بازرس است که باید بر حضور و غیاب کارمندان ثبت نظارت کند و هرگونه تخلفات انتظامی را به مراجع مربوط جهت اخذ تصمیم گزارش کند.
امور املاک
بازرس باید نظارت کند که مواد قانون ثبت به ویژه در قسمت ثبت املاک به درستی اجرا شده و علل هرگونه تاخیر در انجام عملیات ثبتی بررسی شود. بازرسی دفاتر املاک، دفتر بازداشتی، دفتر ثبت موقوفات، دفتر آمار و… نیز با نهاد بازرسی است. عملیات نفشه‌برداران در زمان نقشه‌برداری، تعیین حدود، تفکیک، افراز و… زیر نظر بازرس است.
اجرا
وظیفه بازرس در این قسمت رسیدگی به پرونده‌هایی است که منجر به صدور اجراییه شده و یا در حال اجرا است. بازرس با بررسی نحوه ارزیابی در مورد املاکی که به مزایده گذاشته میشود و همچنین اطمینان از صحت ابلاغ و عملیات ماموران اجرا، بر کار آنان نظارت می‌کند.
دفاتر اسناد رسمی
دفاتر اسناد رسمی از جنبه‌های گوناگونی مورد بررسی قرار می‌گیرند. اما به طور کلی بازرس باید مناسب بودن محل دفتر از لحاظ کوچه و خیابان و همچنین اتاق‌هایی که برای کارمندان در نظر گرفته میشود را بررسی کند. بازرسی امور مالی ازطریق بررسی دریافت حق‌الثبت به میزان تعرفه قانونی و واریز به موقع آن به حساب صورت می‌گیرد. همچنین بازرس باید از نظر فنی هم دفترخانه‌ها را زیر نظر بگیرد که شرایط شکلی مقرر در قانون|، در مورد دفاتر کاملا رعایت شده باشد و اسناد با خط خوش، خوانا، بدون خط‌خوردگی در دفاتر ثبت شده و دفتر فاقد هرگونه تراشیدگی، لاک گرفتگی باشد
دفتر املاک
در هر واحد ثبتی، شعبه‌ای به نام دفتراملاک وجود دارد که کار آن ثبت ملک بعد از اتمام عملیات مقدماتی است. همین واحد است که نسبت به صدور سند مالکیت اقدام می‌کند و در واقع پس از آن، قانون کسی را مالک خواهد شناخت که ملک به نام او در دفتر املاک به ثبت رسیده است. ثبت و انعکاس همه نقل و انتقلات املاک نیز در دفتر املاک صورت می‌گیرد. هر دفتر املاک مسوولی خواهد داشت که با یاری چند متصدی وظایف محوله را انجام می‌دهد.
مسوول دفتر املاک
مسوول دفتر املاک تمامی پرونده‌های ثبتی را بررسی می‌کند و هرگونه اقدامی باید با دستور وی صورت بگیرد. در نتیجه امضای همه نامه‌ها برای دفاتر اسناد رسمی گواهی‌نامه‌های حصر وراثت در خصوص انتقالات قهری، دادنامه‌های افراز صادره از دادگاه‌ها با این مقام است. ضمن آنکه نظر به اهمیت موضوع، باید بر ثبت خلاصه معاملات که توسط متصدیان صورت می‌گیرد نظارت کامل داشته باشد و هرگونه اشتباه هنگام ثبت و تحریر سند مالکیت را به واحد ثبتی جهت اخذ دستور مناسب گزارش دهد.
متصدیان دفتر املاک
متصدیان دفتر املاک زیر نظر مسوول دفتر انجام وظیفه می‌کنند که در زیر چند نمونه از آن وظایف توضیح داده میشود.
تحریر و صدور سند مالکیت
اولین وظیفه متصدیان دفتر املاک تحریر و صدور سند مالکیت برابر ثبت دفتر املاک و تسلیم آنان به مالک است. در این خصوص متصدیان باید دقت کنند که تمامی مساحت ملک به درستی تحریر شود و سهم هر کدام از مالکان(در صورتی که ملک بیش از یک مالک دارد و به نحو مشاعی است) به طور صحیح درج شود در غیر این صورت مسوول اشتباهات خود خواهند بود.
ثبت خلاصه معاملات
برای ثبت خلاصه معاملات لازم است ابتدا در دفتر مخصوص و در ستون مخصوص با خودکار قرمز نام مالک قبلی قید شده و توضیح داده شود که ملک از قید مالکیت وی رها شده است. سپس با ذکر تاریخ با تمام حروف و مشخصات مالک جدید، ملک به نام وی به ثبت می‌رسد البته نکته مهم اینجاست که اگر ملک مشاعی است، باید نام تمامی شرکا و قدرالسهم آنها نیز به طور کامل و دقیق ذکر شود.
صدور سند مالکیت به نام ورثه
برای ثبت ملک به نام ورثه، صدور سند مالکیت تجدیدی لازم است. بدین منظور باید به تقاضای ورثه عین سند مالکیت مورث و رونوشت گواهی حصر وراثت گواهی شده و همچنین گواهی دارایی مبنی بر پرداخت مالیات بر ارث و یا معافیت از پرداخت ضمیمه شود. پس از آن طبق دستور مسوول مربوطه، در ستون ملاحظات دفتر املاک، فوت مالک قبلی و نام ورثه آنان ذکر شده و سند مالکیت جدید مطابق گواهی حصر وراثت صادر میشود.
حمایت :۲۵/۱۲/۱۳۹۰