سایت حقوقی وکیل محمد مقصود وکیل محمد مقصود ؛ وکالت و مشاوره در امور حقوقی
پیامد های حقوقی اجرای مرحله جدید طرح تحول اقتصادی در گفت و گوی «حمایت» با نمایندگان خانه ملت؛دولت در ادامه اجرای اصلاحات اقتصادی خود، حذف چند صفر از پول ملی را در دستور کار دارد. هر چند این طرح هنوز فاصله زیادی تا اجرایی شدن دارد اما از هم‌اکنون می‌توان نتایج چنین طرحی را پیش‌بینی و معایب و مزایای چنین تصمیمی را مشخص کرد.
ایران اولین کشوری نیست که تصمیم به چنین اقدامی می‌گیرد. حذف صفر از واحد پول کاری است که کشورهای منطقه مانند ترکیه چندین نوبت به آن دست زده‌اند و از این تجربه نتیجه مثبت گرفته‌اند. اما سوال این است که در وضعیت کنونی کشور ما، آیا اجرای چنین طرحی مفید یا کارآمد خواهد بود. پاسخ به این سوال دشوار نیست. در این گزارش سعی می‌شود به این پرسش، پاسخ گفته شود.
چند سالی است که بحث حذف صفر از پول ملی مطرح شده است. صفرهای بی‌ارزشی که شاید این‌بار بتواند تمامی قوانین پولی کشور را متحول کرده و تاثیر مثبتی بر دست‌یابی به چشماندازهای پنج‌ساله و بیست‌ساله کشور داشته باشد. ابتدا قرار بر حذف سه صفر از پول ملی بود و بعدها یک صفر دیگر هم به تعداد صفرهای قبلی اضافه شد. بدین ترتیب ادعا می‌کند که می‌تواند با قربانی کردن چهار صفر، اقتصاد را به روزهای بهتری رهنمون شود. البته هنوز این لایحه در مسیر تصویب توسط مجلس قرار نگرفته و به نظر می‌رسد تصویب آن به نمایندگان دور نهم محول خواهد شد. حتی بعید نیست تصویب چنین لایحه‌ای، حتی توسط نمایندگان تازه نفس مجلس نهم نیز چندین سال به‌طول انجامدو برای همین برخی معتقدند شاید دولت دهم هم رنگ تصویب لایحه‌ای برای حذف صفر را نبیند. اما حدف صفرها چه کمکی می‌تواند به اقتصاد کشور داشته باشد؟ ابتدا از مزایای حذف صفر از واحد پول کشور صحبت خواهیم کرد و نظر موافقان را مرور می‌کنیم.
تسریع مبادلات بین‌المللی
حذف صفر از پول ملی، هموار کننده مبادلات بین‌المللی است. عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات در گفت و گو با «حمایت»، حذف صفر از پول ملی را اقدامی اصلاحی در راستای افزایش ارزش پول ملی توصیف و تصریح می‌کند که اگر از واحد پول ملی صفر حذف کنیم در مبادلات و صرفه‌جویی در هزینه چاپ اسکناس اثر مثبتی خواهد داشت. موسی‌الرضا ثروتی با اشاره بیان این مطلب ادامه می‌دهد: طرح حذف صفر از پول ملی که در کمیسیون اقتصادی دولت به تصویب رسید برای تایید نهایی به صورت لایحه به مجلس ارایه خواهد شد و با توجه به شرایط اقتصادی فعلی مجلس نیز این لایحه را تصویب خواهد کرد.نماینده مردم بجنورد، جاجرم، مانه، سلمقان و گرمه در مجلس شورای اسلامی، حذف صفر از پول ملی را اقدامی اصلاحی در راستای افزیش ارزش پول ملی دانسته و معتقد است که با حذف صفر مبادلات بین المللی بهتر انجام می‌شود و بار مالی که برای چاپ یک سری از اسکناس‌ها و سکه‌ها به کشور تحمیل می شود نیز کاهش می‌یابد.وی ادامه می‌دهد: تولید سکه در حال حاضر برای دولت هزینه دارد و بعضا قیمت فلزی که برای سکه هزینه می‌شود از ارزش خود پول برای دولت بار مالی بیشتری بهمراه دارد.ثروتی با تاکید بر این که تغییر واحد پول در طی سه تا پنج سال اتفاق می‌افتد، خاطرنشان می‌کند که برای خرید و فروش نیز در حال حاضر ارقام بالایی را باید جابه‌جا کنیم و علاوه بر این ارزش واحد پول ما که ریال است بسیار کاهش یافته است. اگر از واحد پول، ۴ صفر را حذف شود در مبادلات و چاپ اسکناس اثر مثبتی خواهد داشت.البته وی با تاکید بر این که حذف صفر از پول ملی باید با برنامه کنترل تورم همراه باشد، این را هم به گفته خود می‌افزاید که هدف اصلی از طرح‌های اقتصادی، ارتقای سطح رفاه مردم و شاخص‌های اقتصادی جامعه است به همین دلیل در کنار حذف صفر از پول ملی باید برنامه جدی کنترل تورم را نیز دنبال کنیم.
حذف صفر در تورم بی‌تاثیر است
دولت برای تحول اقتصادی هفت گام پیش‌بینی کرده بود که تاکنون دو گام برداشته شده است. یک گام در خصوص هدفمند کردن یارانه‌ها و یک گام دیگر اصلاح امور گمرکی کشوری است اما هنوز پنج گام دیگر باقی مانده است. محمدرضا خباز، مخبر کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفت و گو با « حمایت » با اشاره به این سخنان می‌گوید که این پنج لایحه در سال تحول اقتصادی از سوی مقام معظم رهبری اعلام شده و در سال جهاد اقتصادی باید این پنج لایحه را دولت ارایه می‌داد. یکی از این لوایح، لایحه حذف چهار صفر از واحد پول ملی است. خباز با اعلام اینکه حذف چهار صفر نیاز به لایحه مستقل ندارد، معتقد است که حذف چهار صفر در تورم اثر چندانی ندارد .خباز می‌گوید: یکی از موارد مهم که در زمینه حذف چهار صفر می‌تواند برای کشور مفید باشد، این است که این اقدام می‌تواند به بالا رفتن ارزش پول کمک کند. به عنوان مثال اگر در حال حاضر ۱ دلار برابر ۲۰۰۰ تومان باشد، وقتی که ۴ صفر حذف شود ۱ دلار برابر با ۲ تومان خواهد شد.وی اظهار می‌کند که مورد مثبت دیگر حذف چهار صفر از پول این است که در این صورت دیگر لازم نیست مردم اسکناس زیادی با خود حمل کنند. حمل ۱ میلیون تومان کار بسیار سخت و خطرناکی است. اما حمل ۱۰۰۰ تومان کار چندان مشکل و خطرآفرینی نیست. پس در نتیجه با حذف ۴ صفر حمل و نقل پول هم آسان می‌شود.خباز با اشاره به نکته مثبت دیگر در حذف چهار صفر از پول ملی ادامه می‌دهد: با این کار سایش و ساییدگی و از رده خارج شدن اسکناس به حداقل می‌رسد. تاکنون میلیاردها تومان برای چاپ اسکناس جدید هزینه شده است. پس با این تفاسیر حذف چهار صفر نه تنها در تورم موثر نخواهد بود، بلکه اثر آن هم پایین است.وی با اشاره به این نکته که بعد از تصویب این لایحه، اجرای آن حدود چهار سال طول خواهد کشید، خاطرنشان می‌کند: البته نباید از این نکته غافل شد که جمع کردن پول قبلی از جامعه کار بسیار مشکلی خواهد بود.
حذف ارقام پایین و افزایش گرانی
اما همه کارشناسان و مسئولان با تاثیر مثبت حذف چهار صفر بر اقتصاد کشور موافق نیستند. از جملهف محمد حسین فرهنگی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه معتقد است: حذف چهر صفر بهانه‌ای می‌شود برای حذف غیرقانونی ارقام پایین و گران شدن بی‌دلیل قیمت‌ها.وی ادامه می‌دهد: با این روند اقشار آسیب‌پذیر جامعه بیش از گذشته دچار مشکل می‌شوند. بر همین اساس، باید کار حذف چهار صفر قانونمند و کارشناسی شده و ارقام و واحدهای پولی جدید درست تعریف شود که مشکلی به وجود نیاورد.فرهنگی، با اشاره به این نکته که در نوسانات ارزش پولی حذف صفر از واحد پول ملی راه‌حلی است که کشورهای دیگر نیز از آن بهره گرفته‌اند، می‌گوید: این کار باعث برابری ارزش پول در مبادلات خارجی می‌شود اما در عین حال باید برای این اقدام برنامه‌ریزی مناسبی نیز صورت پذیرد که نتیجه عکس صورت نگیرد.
جست وجوی راه‌های کارآمدتر
در عین حال هستند افرادی که راه‌های دیگری از جمله تولید را مقدم بر حذف صفر از واحد پولی کشور می‌دانند. شکور اکبرنژاد، نماینده مجلس شورای اسلامی یکی از آنهاست. وی در گفت و گو با « حمایت» می گوید در صورت بالابردن تولیدات و برقراری دیپلماسی با کشورها، ارزش پول به خودی خود افزایش یافته و نیازی به حذف صفر وجود نخواهد داشت.وی ادامه می‌دهد: حذف صفر از واحد پولی کشور مساله‌ای فرعی و جزیی است و ابتدا باید برای افزایش تولیدات کاری کرد.این نماینده مجلس شورای اسلامی در عین حال معتقد است: با کاهش ورود کالای چینی می‌توان به رونق تولید و افزایش صادرات و در نهایت به بالابردن ارزش پول دست یافت و حذف صفر از واحد پولی راهی میان‌بر است که در صورت رخ ندادن افزایش تولید دردی را دوا نخواهد کرد و قانونی ناکارآمد تلقی خواهد شد.
لایحه حذف چهارصفرپختگی لازم را ندارد
لایحه حذف چهار صفر، نیازمند این است که در جوامع دانشجویی بررسی و به پختگی لازم رسیده و بعد در مجلس مصوب شود. نصرالله ترابی نماینده مجلس شورای اسلامی با تاکید بر این موضوع می‌گوید: این اقدام هم آثار مثبت و هم آثار و تبعاتی منفی در پی خواهد داشت.وی ادامه می‌دهد: حذف صفر در راستای هدف کاهش تورم است اما باید با دقت و کارشناسی انجام شود وگرنه فریب خورده و اقدام فوق باعث بالا رفتن تورم خواهد شد و به نوعی نتیجه عکس دربر خواهد داشت.ترابی با اشاره به این نکته که حذف صفر از واحد پول ملی، موجب صرفه‌جویی در اسکناس می‌شود، ادامه می‌دهد: ارزش پول با حذف صفر بالا نمی‌رود در واقع ارزش پول کشورها به قدرت برابری با مبادلاتشان با کشورهای دیگر است، کمبود اشتغال و تولید و رکود اقتصادی با این کار مرتفع نخواهد شد.نماینده مردم شهرکرد در مجلس شورای اسلامی می‌گوید: در کشور ترکیه نیز این اتفاق افتاد و تعدادی صفر از واحد پول ملی حذف شد اما این کشور در کنار این اقدام به افزایش تولید و افزایش مبادلات خود نیز پرداخت. ما نیز باید برای گسترش تولید تلاش کنیم وگرنه حذف چند صفر، دردی را درمان نخواهد کرد. ترابی معتقد است که در کنار اجرای این قانون و رای مثبت مجلس به حذف صفر، نظارت مجلس می‌تواند مانع تداخل و تاثیرت مخرب این اقدام بر قوانین و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی دیگر کشور شود. او خاطرنشان می‌کند: بحث حذف صفر تنها بحثی اقتصادی نیست و آثار آن بر اجتماع و روند اجرای قوانین نیز مشاهده خواهد شد.یکی از سیاست‌های دولت در افزایش ارزش پول و البته کاهش تورم حذف صفر از واحد پول ملی است، البته همه کارشناسان تبعات مثبت آن را نفی نمی‌کنند، اما همه آنها متفق‌القول می‌گویند که اگر این اقدام بدون کارشناسی و دقت کافی انجام گیرد، موجب بر هم زدن نظم عمومی و البته موثر در روند قوانین و چشماندازهای کشور خواهد بود. در این مسیر پختگی طرح و بررسی بیشتر آن توسط دانشگاهیان و اساتید و در عین حال نظارت جز به جز مجلس شورای اسلامی در نحوه اجرا و انتخاب واحدهای پولی درست، می‌تواند مانعی باشد بر تاثیرات مخرب اجرای این قانون بر قوانین دیگر.
حمایت :۶/۱۲/۱۳۹۰